کلید قفل برجام کجاست؟

کلید قفل برجام کجاست؟
  • افزودن به علاقه‌مندی‌ها
  • اشتراک‌گذاری
  • 2 پسندیدن
المانیتور: در حالی که به نظر می‌رسد ایالات متحده و ایران بر سر تحریم‌های سپاه پاسداران به بن‌بست رسیده‌اند، یک راه خروج از این بن‌بست می‌تواند در سیاست‌های منطقه‌ای ایران، از جمله مذاکرات تهران با عربستان باشد.

بورسان: هر چند که اختلاف تهران و واشنگتن بر سر تحریم‌های سپاه تنها مانع توافق در هفته‌های اخیر نبوده است، اما اکثر تحلیلگران آن را گره اصلی می‌دانند. پولتیکو اخیرا مذاکرات احیای برجام را در یک «بن‌بست تمام‌عیار» توصیف کرد و نوشت «علیرغم داشتن یک توافق تقریبا 27 صفحه‌ای که تقریبا آماده اجراست، دیپلمات‌ها هنوز بر سر یک نقطه اختلاف نهایی بین آمریکا و ایران معطل هستند: وضعیت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی».

شاید مسیر توافق از عراق می‌گذرد

برجام سال ۹۴ توافقی با تمرکز بر هدف منع اشاعه سلاح هسته‌ای بود و وارد حوزه‌هایی همچون منطقه‌ای یا موشکی نشده بود. اما تحریم‌هایی که ترامپ در سال ۹۷ بر سایر نهادهای اقتصادی، نظامی و... کشور وضع کرد منجر به آن شده که احیای برجام بدون رفع تحریم‌های «غیرهسته‌ای» در عمل نفعی برای ایران نداشته باشد. از این رو دیپلمات‌های کشور خواستار لغو تحریم‌های وضع شده علیه سپاه پاسداران هستند؛ موضوعی که دولت بایدن به دلیل هزینه سیاسی سنگین به آن تن نمی‌دهد.

اما اگر گره اصلی توافق را در این موضوع ببینیم، احتمالا راه حل آن را نیز باید در همین حوزه جست. شاید راز از سرگیری مذاکرات بین تهران و ریاض در عراق طی هفته گذشته، آن هم پس از یک وقفه تقریبا ۸ ماهه، در همین موضوع نهفته باشد.

به عبارت دقیق‌تر شاید آنچه بتواند زمینه را برای احیای توافق هسته‌ای ۹۴ فراهم کند، رسیدن به توافقی منطقه‌ای در خود منطقه باشد؛ همانطور که بارها از سوی ارکان رسمی کشور شنیده‌ایم که حل اختلافات منطقه باید در تعامل با کشورهای منطقه و بدون دخالت غرب صورت گیرد. توافقی که پیوست آن به برجام (هر چند که دشوار باشد) منجر به احیای توافق هسته‌ای شود.

Loading...
تصویری از دور پنجم مذاکرات ایران و عربستان در بغداد

احتمال مصالحه ایران چقدر است؟

المانیتور نیز در این خصوص می‌نویسد:

امیدها برای احیای توافق هسته‌ای ۲۰۱۵ تا پایان فوریه زیاد بود، تا زمانی که جنگ اوکراین در اولویت قرار گرفت و به نظر می‌رسید هیچ سازش روشنی در مورد اینکه آیا دولت بایدن سپاه پاسداران را از فهرست گروه‌های تروریستی خارجی حذف کند یا خیر وجود نداشت.

این روزها، تنها امید اندکی وجود دارد که معجزه‌ای رخ دهد و ایالات متحده یا ایران یکدیگر را متقاعد کنند که امتیازی بدهند که احیای توافق را تسهیل کند. در حالی که بر تمام جنبه‌های فنی توافق طی ماه‌های گذشته توافق شده است، میراث دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور سابق آمریکا همچنان مانع از دستیابی مذاکره‌کنندگان به توافق می‌شود و این نگرانی‌ها را افزایش می‌دهد که برنامه هسته‌ای ایران ممکن است به سمت شکست هسته‌ای پیش برود.

محور اختلاف، موضوع حذف سپاه ایران از لیست سازمان‌های تروریستی خارجی آمریکا در کنار تحریم‌هایی است که توسط دولت ترامپ علیه سپاه اعمال شد. تهران خروج از فهرست را پیش‌نیاز هر توافقی می‌داند، در حالی که ایالات متحده آن را موضوعی جداگانه می‌داند. چه مسئولیت بر عهده تهران باشد و چه واشنگتن، بدیهی است که این موضوع مثل مین زمینی است که تصمیم‌گیرندگان در هر دو پایتخت می‌خواهند از آن اجتناب کنند.

یک منبع نزدیک به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که نخواست نامش فاش شود در گفت‌وگو با المانیتور ادعا کرد ترور سپهبد شهید سلیمانی «بر اساس نامگذاری سپاه به عنوان یک سازمان تروریستی بوده است و ماندن سپاه و نیروی قدس (شاخه برون‌مرزی سپاه) در این لیست به معنای پذیرش حق ترور فرماندهان خواهد بود، چه حالا و چه بعد».

این منبع به المانیتور گفت که ایالات متحده پیشنهاد داده است که این سازمان را از فهرست خارج کند در ازای تضمین اینکه ایران از گرفتن انتقام خون سردار سلیمانی خودداری کند. این منبع تاکید کرد مقام معظم رهبری تصریح کردند: این چیزی است که ایران به هیچ قیمتی نمی‌تواند از آن مصالحه کند و کسانی که برنامه‌ریزی کرده، دستور داده و اجرا کردند، همیشه در دام روح حاج قاسم خواهند بود.

در جریان جلسه استماع کمیته روابط خارجی سنا در سه‌شنبه گذشته، سناتور تد کروز از آنتونی بلینکن وزیر امور خارجه آمریکا پرسید که آیا درست است که سپاه پاسداران فعالانه در تلاش برای قتل مقامات ارشد سابق ایالات متحده است؟ بلینکن به طور مبهمی مدعی شد: «تهدید مستمری علیه مقامات فعلی و گذشته آمریکا وجود دارد.»

در ماه مارس، وزارت امور خارجه آمریکا در اطلاعیه‌ای به کنگره ادعا کرد که ماهانه بیش از ۲ میلیون دلار برای تامین امنیت ۲۴ ساعته پمپئو (وزیر امور خارجه ترامپ) و یکی از دستیاران ارشد سابقش که هر دو با تهدیدهای «جدی و معتبر» از سوی ایران مواجه هستند، پرداخت می‌کند.

باربارا اسلاوین، مدیر «ابتکار آینده ایران» در شورای آتلانتیک، در مصاحبه با المانیتور گفت: بعید است ایران تضمین خاصی بدهد که آمریکایی‌هایی را که معتقد است مسئول ترور سردار سلیمانی هستند، هدف قرار ندهد. وی افزود: تهران به دنبال تنش‌زدایی با رقبای عرب خود به ویژه عربستان سعودی بوده و از آتش‌بس در یمن حمایت کرده است، «بنابراین ایران می‌تواند بیانیه‌ای مبهم درباره نیاز منطقه به حل مناقشات خود از طریق این کشور صادر کند».

همزمانی مذاکرات هسته‌ای با گفت‌وگوی ایران و عربستان می‌تواند راه را برای ابتکارات عملی باز کند. تنش‌زدایی منطقه‌ای ممکن است فضا را برای یک آتش‌بس عملی ایجاد کند که می‌تواند به تسهیل یک راه‌حل در جبهه هسته‌ای منجر شود. اما این چیزی نیست که کسی بتواند تضمین کند.

عدنان طباطبایی، مدیرعامل اندیشکده کارپو مستقر در آلمان، توضیح داد: سپاه تنها نیروی نظامی است که سیاست‌های بازدارندگی و سیاست‌های جنگ نامتقارن ایران را در منطقه هدایت می‌کند.

طباطبایی در مصاحبه با المانیتور مدعی شد که هر چه تنش بین ایران و آمریکا بیشتر شود، ایران تمایل بیشتری برای اعمال فشار بر آمریکا و حفظ توانایی‌های بازدارندگی خود در منطقه خواهد داشت. وی افزود: «هرچه بتوان تنش‌های ایران و آمریکا و تنش میان ایران و عربستان را کاهش داد، هر چه روابط با امارات بهبود یابد و هر چه ایران و رقبای بالقوه‌اش راهی برای همزیستی مسالمت‌آمیز پیدا کنند، نیاز کمتری به اتخاذ و اجرای عملیات بازدارندگی توسط سپاه در منطقه است. تنش‌زدایی منطقه‌ای به‌طور خودکار حضور منطقه‌ای سپاه و نیروهای وابسته به سپاه را در همسایگی ایران کاهش می‌دهد و به همین دلیل است که معتقدم مذاکرات جاری ایران و عربستان مسیر بسیار خوبی برای گروه ۱+۵ یا ۱+۴ در ارتباط با برجام است».

Loading...
دیدار فیصل بن فرحان، وزیر امور خارجه عربستان سعودی با رابرت مالی، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران که حدود یک ماه پیش در دوحه انجام شد
اخبار مرتبط
پیشنهاد سردبیر