چرا تب دلار فروکش نمی‌کند؟ / سرگیجه ارزی در اقتصاد

چرا تب دلار فروکش نمی‌کند؟ / سرگیجه ارزی در اقتصاد
  • اشتراک‌گذاری
  • ❤️
  • 👁️952
  • 💬0
عصر روز گذشته بانک مرکزی از تصمیمات جدید برای بازار ارز خبر داد. به دنبال این اخبار دلار در معاملات خارج از وقت معمول مسیر نزولی را در پیش گرفت و نرخ‌های فردایی ارز به کانال ۳۰ هزار تومان بازگشت. در ابتدای معاملات امروز نیز با آخرین نرخ‌های روز گذشته آغاز شد، اما در ادامه دلار بار دیگر در همان مسیر صعودی هفته‌های اخیر به کانال ۳۱ هزار تومان بازگشت. نرخ‌های کنونی دلار از نگاه بسیاری از کارشناسان گران و به بیانی دیگر دارای حباب نسبت به واقعیت‌های اقتصادی است اما چرا با همه این‌ها بازار تصمیم به ادامه رشد نرخ ارز گرفته است؟

بورسان-سلیمان کرمی: ‌نرخ برابری سایر ارزها در برابر ریال در بازار کشورهای همسایه طی چند هفته اخیر به صورت لحظه‌ای تقویت شده است و همین موضوع در بازار ارز تهران نیز مشاهده می‌شود و نگرانی و استرس را میان اقشار مختلف جامعه به اوج رسانده است. شتاب دلار در مسیر صعودی به گونه‌ای می‌نماید که گویی پایانی بر این مسیر نیست. اما به جرات می‌توان گفت ۶ ماه قبل هیچ‌کس انتظار رسیدن دلار به سطوح کنونی را نداشت و در شرایط کنونی نیز تحلیل‌های بسیاری از سوی کارشناسان اقتصادی مطرح می‌شود که از عدم هم‌خوانی نرخ کنونی ارز با اقتصاد کشور و ناپایداری وضعیت کنونی خبر می‌دهد. برخی سطوح فعلی دلار را با شاخص بورس ۲ میلیون واحدی مقایسه می‌کنند و در همان حد ناپایدار می‌دانند. 

روز گذشته که خبر تزریق اسکناس منتشر شد و همچنین اخباری از افزایش سقف خرید صرافی‌ها در بازار متشکل ارزی به بازار ارز مخابره شد، با چند ضرب ساده و نگاهی به ترازنامه بانک مرکزی اثر قابل توجه چنین تزریقی در کوتاه‌مدت در بازار ارز مشخص می‌شود. ادعای عرضه روزانه ۵۰ میلیون دلار در بازار ارز در نرخ ۳۰ هزار تومان به معنای جذب نقدینگی حدود ۹ هزار میلیارد تومانی به صورت هفتگی است. این موضوع می‌تواند اثر انقباضی بر حجم پول (هسته مذاب نقدینگی کشور) و همچنین حجم ترازنامه بانک مرکزی داشته باشد. اگر فرض را بر بالاتر بودن نرخ دلار از سطوح تعادلی آن بگیریم می‌توان گفت که سیاست فروش ارز در شرایط کنونی هم از طریق افزایش عرضه و همچنین انقباض پولی می‌تواند به تقویت ریال منجر شود. 

اما چرا با وجود این‌که بسیاری سطوح کنونی نرخ دلار را گران می‌دانند و با وجود اعلام سیاست عرضه اسکناس دلار امروز نیز به رشد خود ادامه داد؟ در این خصوص باید به چند نکته توجه کرد:

نخست این‌که موجی از بی‌اعتمادی جامعه را فرا گرفته است. این بی‌اعتمادی در سطوح مختلف به ویژه اقتصادی کاملا مشهود است. به صورت مشخص پس از موج‌های تورمی سنگین اخیر اعتماد به ریال به نازل‌ترین سطح خود رسیده است. افت شدید نرخ ریال در برابر سایر ارزها را شاید بتوان در ادبیات عمومی نشان از بی‌اعتمادی ساختاری دانست.

نکته دوم که از نکته نخست چندان متمایز نیست، به تشکیل الگوی ذهنی رشد ارز و سایر دارایی‌‌ها طی چند سال اخیر بازمی‌گردد. فعال بازارهای مختلف رویه چند سال اخیر را ملکه ذهن خود قرار داده و به بیان دیگر انتظارات تورمی اقتصاد کشور را کاملا دربرگرفته است. 

رویه ۶ ماه گذشته به شدت نگرانی را در جامعه افزایش داده است. دلار تقریبا از ابتدای سال دو برابر شده است. تضعیف ۵۰ درصدی ریال در برابر دلار نشان از وضعیت نابسامان اقتصاد کشور دارد. نسخه‌های اقتصادی متعددی در این سال‌ها از سوی صاحب‌نظران مختلف به دولت پیشنهاد شد و البته هیچ‌یک از این سیاست‌ها در دستور کار دولت قرار نگرفت و بی‌اعتنا به نظارت کارشناسی مدیران اقتصادی دولت به مسیر اشتباه خود ادامه دادند، البته باید گفت که در صورت اجرای همین پیشنهادات نیز شاید همچنان ریشه مشکلات وجود داشت. 

در کنار موارد بالا باید به یک نکته بسیار مهم یعنی تحریم‌ها و دسترسی محدود به منابع ارزی اشاره کرد. شدت ناامیدی از اصلاح داخلی تا جایی پیش رفته است که به نظر می‌رسد نگاه‌ها بار دیگر تنها به گشایشی در روابط بین‌الملل دوخته شده است. حتی بعضا این موضوع به طنز شنیده می‌شود که مسئولان نیز خود چشم انتظار گشایشی و رخنه‌ای در تحریم‌ها هستند. در واقعیت نیز تحریم‌ها نفس اقتصاد کشور را گرفته است. این موضوع از طریق محدود کردن درآمد ارزی و عدم دسترسی به منابع دولتی و افزایش هزینه حواله‌های خود را نشان داده است. 

در این شرایط ارز بار دیگر نقش خود به عنوان دماسنج سیاسی را بیش از همیشه بازپس گرفته است. بر این اساس شاید مهم‌ترین عامل اثرگذار بر نرخ ارز در ماه‌های آینده رخدادهای سیاسی باشد. انتخابات آمریکا نیز یکی از همین رخدادهای سیاسی است. گرچه به نظر می‌رسد مسیر دشوار حتی از منظر سیاسی پیش روی کشور است.

ادامه رشد دلار یا ثبات در سطوح کنونی نشان از عدم تعادل‌های سنگینی دارد که یا باید در جهت رفع این عدم تعادل‌ها پیش رفت یا انتظار هر گونه تنش ناشی از این عدم تعادل‌ها را داشت. تعداد بسیاری از این ناهمخوانی‌ها را می‌توان برشمرد که در کل بدنه اقتصادی کشور پراکنده شده است. 

بر اساس آن‌چه تا این‌جا گفته شد می‌توان متوجه شد که چرا به وعده عرضه ارز بی‌اعتنایی شد. در این شرایط بازار احتمالا تا عرضه واقعی ارز منتظر می‌ماند و اما عرضه ادعایی ارز می‌تواند اثر قابل توجه بر بازار داشته باشد. در همین حوالی سفر وزیر امورخارجه به چین و همچنین سفر رئیس بانک مرکزی به عراق نیز مورد توجه کارشناسان اقتصادی قرار گرفته است که این سفرها همراستا با تلاش برای کنترل آشوب بازار ارز می‌دانند. 

بر این اساس به صورت خلاصه باید گفت که نرخ کنونی دلار از عدم همخوانی سنگین دراقتصاد کشور خبر می‌دهد که می‌تواند موج‌های تورمی مخرب اخیر را ادامه‌دار کند و این‌بار بر بدنه به مراتب سست‌تری برخورد خواهد کرد. از طریق نسبت‌های اقتصادی مانند نسبت نقدینگی کشور به نرخ دلار نیز بر این ناهم‌خوانی تاکید دارد. در همین راستا قدرت هر واحد عرضه دلار از سوی بانک مرکزی بسیار بیشتر از ماه‌های قبل است. 

نکته نهایی این‌که عرضه ارز از سوی بانک مرکزی شاید در کوتاه‌مدت بتواند اثرگذار باشد اما در مسیر میان‌مدت اگر به فکر راه چاره‌ای برای عبوراز تنگنای ارزی نباشند می‌تواند با کمترین رخدادی (در ۶ ماه گذشته کرونا نقش مخرب خود را به شدت نشان داد) شوک سنگین‌تری را به بازار ارز و اقتصاد کشور وارد می‌کند. از آن‌جا که نوسانات نرخ ارز بر سایر بازارها بر هیچ‌کس پوشیده نیست و این موضوع قطعا مورد توجه شما نیز هست علاوه بر اخبار عرضه ارز از سوی بانک مرکزی، روند سیاست‌های پولی و مهم‌تر از همه اخبار حوزه سیاسی را به خوبی دنبال کنید. 

امروز نیز با وجود اخبار از افزایش عرضه در نیما و بازار ارز فعلا خبری از فروکش نرخ نیست. دلار در حال نزدیک به شدن به ۳۲ هزار تومان هست و نرخ درهم نیز به نرخ بی‌سابقه ۸۷۰۰ تومان رسیده است. این امید وجود دارد این ناهم‌خوانی بزرگ در اقتصاد کشور رفع شود در غیر این صورت احتمال ادامه‌دار شدن این رویه تا تشدید حداکثری بی‌اعتمادی وجود خواهد داشت. در این شرایط نقش سیاست‌گذار اقتصادی در راس آن رئیس بانک مرکزی و سیاسیون پررنگ‌تر از همیشه به نظر می‌رسد.

اخبار مرتبط
💬 نظرات
برای نظر دادن وارد شوید
  • وحید کامرانی

    متشکرم
  • مهدی دارینی

    دولت محترم همونطور که سهامش رو خوب برد بالا بعد روسر مردم خراب کرد تو بحث دلار هم همین اتفاق در حال انجام هست و تو سقف ۳۲ تومنی شیر فلکه رو باز میکنن و یه نوسان شیرین از ملت میگیرند .