بانک مرکزی رشد نقدینگی شهریور را 3.7 درصد اعلام کرد

سرگردانی پول در شبکه بانکی

  • افزودن به علاقه‌مندی‌ها
  • اشتراک‌گذاری
  • 2 پسندیدن
بالاخره امروز بانک مرکزی آمار کل‌های پولی شهریور را نیز منتشر کرد تا جزئیات این ماه پر حاشیه نیز معلوم شود. داده‌های به روز بانک مرکزی نشان می‌دهد در ادامه سیر صعودی ماه‌های گذشته، بالاخره نسبت پول به شبه پول به بالای 25 درصد و نسبت پول به کل نقدینگی نیز به بالای 20 رسید که خبر از وجود پول‌های سرگردان در اقتصاد می‌دهد. در بخش دیگری از این گزارش دیده می‌شود علی رغم اینکه دولت حدود 32 همت از بدهی خود به بانک مرکزی را پس داده؛ اما همچنان پایه پولی مثبت شده است. از طرفی گزارش عملیات اجرایی سیاست‌های پولی نیز اعلام شد که در آن حداقل نرخ توافق بازخرید (وام‌دهی کوتاه‌مدت بانک مرکزی به بانک‌ها) افزایش یافته بود و به 19.7 درصد رسیده است که به نظر ریشه‌های افزایش نرخ مذکور در شهریور نزج گرفته است.

بورسان: ماه شهریور از چند جهت خاص بود. جهت اول اینکه کابینه اقتصادی دولت نهایی شده بود؛ اما ریاست بانک مرکزی هنوز معلوم نبود و همین مساله باعث شده بود که نتوان عملکرد بانک مرکزی را چندان به دولت فعلی منتسب کرد. از طرفی وزارت اقتصاد توانسته بود در شهریور حدود 27 هزار میلیارد تومان (همت) اوراق دولتی بفروشد که حتی نسبت به سابقه فروش اوراق در سال گذشته نیز رکورد محسوب می‌شد.

به علاوه نرخ سود بدون ریسک از ابتدای شهریور تا انتهای شهریور حدود سه درصد و نرخ سود بین بانکی نیز روند افزایشی خود را شروع کرده بود؛ هر چند هنوز زیر 19 درصد قرار داشت. از طرفی انتهای شهریور ماه مصادف بود با شروع رکود نسبی در بازار سرمایه که به صورت مشخصی افراد زیادی ریشه رکود مذکور را شهریور می‌دانستند. حتی خود سیاست‌گذار پولی نیز از انتهای شهریور موضع خود را در بازار ثانویه عملیات باز تغییر داد و به تزریق نقدینگی به بانک‌ها در قالب عملیات ریپو (اعطای وام کوتاه‌مدت سه تا هفت روزه بانک مرکزی به بانک‌ها) روی آورد. در نتیجه به نظر می‌رسد بررسی دقیق ماه مذکور اهمیت بیش از پیشی دارد؛ چرا که آبستن اتفاقات خاصی در مهر و آبان بوده است. ابتدا نگاهی به وضعیت کل‌های پولی در ماه انتهایی تابستان بیندازیم.

رشد 3.7 درصدی نقدینگی در شهریور

ارقام کل‌های پولی، همانطور که بانک مرکزی در تحلیل خود از فضای اقتصاد کلان منتشر کرده بود، نشان می‌دهد نقدینگی و پایه پولی به ترتیتب در انتهای شهریور به رقم 4067 و 518 همت رسیده و ضریب فزاینده 7.8 را شکل داده‌اند. بر همین اساس نقدینگی در شهریور 3.7 درصد رشد کرده و پایه پولی تنها 0.4 درصد رشد داشته که در نتیجه می‌توان استنباط کرد که رشد نقدینگی از محل پایه پولی منتفی است و احتمالا از محل ضریب فزاینده چنین رشدی متحقق شده است. در شکل زیر تغییرات ماهانه مقادیر مذکور را مشاهده می‌کنیم با این توصیف که رشد ماهانه نقدنیگی در شهریور عملا یک رکورد محسوب می‌شود زیرا معمولا اسفند رشد نقدینگی شدید اتفاق می‌افتد، چنان که برای اسفند 1399 حدود پنج درصد رشد اتفاق افتاده بود. به علاوه، شکل زیر نشان می‌دهد رشد نقدینگی همزمان شده با کاهش رشد پایه پولی در مرداد و شهریور و به همین جهت رشد اصلی نقدینگی از محل ضریب فزاینده اتفاق اقتاده است.

رشد ماهانه نقدینگی و پایه پولی در کنار ضریب فزاینده

رشد نقدینگی از محل ضریب فزاینده

با بررسی ارقام شکل دهنده ضریب فزاینده مشاهده می‌کنیم سپرده‌های دیداری بانک‌ها نزد بانک مرکزی نسبت به اسفند 1399 حدود 60 درصد کاهش داشته و همین رقم نسبت به شهریور 1399 هم دقیقا 61 درصد رشد منفی‌ را تجربه کرده که معنایی جز افزایش ضریب فزاینده نمی‌دهد. این در حالی است که سپرده‌های قانونی بانک‌ها نزد بانک مرکزی به عنوان عاملی که ضریب فزاینده را کاهش می‌دهد، از شهریور سال گذشته تا شهریور امسال 54 درصد رشد داشته است.

چرا نرخ سود بین بانکی افزایش یافت؟

در نتیجه علی رغم افزایش سپرده‌های قانونی باز هم ضریب فزاینده رشد داشته که نشانه آن است که بانک‌ها نیاز به نقدینگی دارند که در نتیجه آن نرخ بهره‌ بین بانکی نیز افزایش یافته است (البته یک جزء سایر دارایی‌ها نیز وجود دارد که از ابتدای سال تاکنون تنها 5 درصد رشد داشته است). از طرفی با مشاهده ترکیب تشکیل دهنده پایه پولی نیز مشاهده می‌شود بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی افزایش یافته که به معنای نیاز بیشتر بانک‌ها به منابع مالی است که دلیل دیگر افزایش نرخ بهره بین بانکی را عیان می‌کند. شاید به همین دلیل است که بانک مرکزی از انتهای شهریور موضع عملیاتی خود را تغییر داده چرا که احتمالا بخشی از سایر دارایی‌های شبکه بانکی نیز به دلیل خرید اوراق غیر قابل نقدتر شده است. در واقع، افزایش نرخ ریپو و نرخ بهره بین بانکی در هفته‌های اخیر که هنوز نیز ادامه دارد به نوعی ریشه در چنین تغییری دارد.

بازگشت بخشی از بدهی دولت به بانک مرکزی

اجزای تشکیل‌دهنده پایه پولی را در شکل زیر مشاهده می‌کنیم و به صورت واضحی بدهی دولت به بانک مرکزی کاهش یافته (حدود 32 همت در یک ماه) و همزمان دارایی‌های خارجی بانک مرکزی در شهریور نیز افزایش یافته است. اینکه چرا بدهی دولت به بانک مرکزی کاهش یافته را شاید بتوان به فروش 27 همتی اوراق بدهی در شهریور و البته آزاد شدن بخشی از منابع مسدودی بانک مرکزی نسبت داد که می‌توانست از محل کاهش خالص دارایی‌های بانک مرکزی نیز تاثیر گذار باشد.

ارقام تشکیل دهنده پایه پولی

می‌دانیم به صورت سنتی ارقام تشکیل‌های دهنده خالص دارایی‌های خارجی نحوه ارتباط ما با کشورهای دیگر را بازنمایی می‌کند و افزایش خالص دارایی‌های خارجی به آن معنا است که صادرات ما بیشتر از واردات ما بوده است. در سال‌های گذشته به دلیل وجود منابع نفتی دولت‌ها امکان آن را داشتند که با فروش ارزهای نفتی امکان قبض پایه پولی را داشته باشند؛ اما در شرایط فعلی به دلیل عدم وجود منابع نفتی چنین امکانی برای بانک مرکزی وجود ندارد و در نتیجه هر افزایش در صادراتی می‌تواند به سرعت دارایی خارجی را افزایش دهد.

پول‌های سرگردان در شبکه بانکی

در بخش دیگری از داده‌های بانک مرکزی میزان پول و شبه پول منتشر شده که نشان می‌دهد شهریور باز هم سهم پول به شبه پول افزایش یافته است و بخشی از نقدینگی هنوز تصمیم خود را برای محل سرمایه‌گذاری نگرفته است. نسبت پول به کل نقدینگی نیز به بالای 20 درصد رسیده در حالی که تیر سال گذشته به بالای 20 درصد رسیده بود و بعد از یک موج افزایشی قیمت در بازارهای دارایی از آذر 1399 به زیر 20 درصد بازگشت. در نتیجه مهم‌ترین داده گزارش شهریور ماه را باید همین مساله دانست که آیا افزایش سهم پول از نقدینگی به معنای نزج گرفتن شروع موج جدید تورمی است یا یک اثر مقطعی و زود گذر است.

افزایش نسبت پول به شبه پول در کنار نقدینگی
اخبار مرتبط
پربازدیدهای اخیر
تازه‌ترین‌ها
پیشنهاد سردبیر