بورسان - Bourseon

بررسی نگاه اقتصادی محمدرضا فرزین و علی طیب‌نیا

گزینه‌های احتمالی بانک مرکزی چه سابقه‌ای دارند؟

  • افزودن به علاقه‌مندی‌ها
  • اشتراک‌گذاری
  • 9 پسندیدن
به تازگی گمانه‌زنی‌هایی در مورد ریاست آینده بانک مرکزی شنیده می‌شود که نام محمدرضا فرزین مدیر عامل فعلی بانک کارآفرین و علی طیب‌نیا استاددانشگاه تهران و وزیر اقتصاد دولت اول حسن روحانی بیش از همه شنیده می‌شود. در این گزارش به تفاوت سوابق دو فرد مذکور می‌پردازیم و دیدگاه‌های اقتصادی دو گزینه احتمالی را بررسی خواهیم کرد.

بورسان: از سوم شهریورماه که هجده وزیر ابراهیم رئیسی، از جمله وزیر اقتصاد، از مجلس رأی اعتماد گرفتند، همچنان کسی به عنوان رئیس جدید بانک مرکزی معرفی نشده است. روند قانونی بدین صورت است که وزیر اقتصاد شخصی را پیشنهاد می‌کند و پس از موافقت هیئت وزیران، رئیس جمهور حکم ریاست کل را صادر می‌کند. اما از طول‌کشیدن این روند می‌توان حدس زد که اختلافاتی در داخل دولت و به‌ویژه تیم اقتصادی نه‌چندان یک‌دست آن در تعیین این منصب وجود دارد. در این میان برای حضور چهره‌های زیادی شایعاتی وجود داشته؛ دوتا از گزینه‌های نسبتاً محتمل که این روزها زمزمه‌هایی از حضورشان به گوش می‌رسد، علی طیب‌نیا و محمدرضا فرزین هستند.

چرا بورسی‌ها از طیب‌نیا می‌ترسند؟

طیب‌نیا در تیم فرهاد رهبر؟

طیب‌نیا عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران است که پیش‌تر مسئولیت‌های مختلفی داخل دولت داشته است. وی وزیر اقتصاد دولت اول حسن روحانی بود که رأی اعتمادی بالاتر از تمام وزرای اقتصاد دولت‌های مختلف از مجلس گرفت. البته طیب‌نیا پیش از کناره‌گیری محمدرضا عارف از انتخابات ریاست جمهوری دوره یازدهم، مشاور اقتصادی ستاد او بود. این استاد اقتصاد دانشگاه تهران، ظاهراً رفاقتی قدیمی با دیگر عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاد تهران، یعنی فرهاد رهبر دارد. در زمانی که رهبر سکان سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی (محصول ادغام سازمان امور اداری و استخدامی کشور و سازمان برنامه و بودجه) دولت احمدی‌نژاد را برعهده داشت، طیب‌نیا به عنوان معاون اقتصادی و هماهنگی امور برنامه و بودجه مسئولیت گرفت. بعدتر وی به عنوان وزیر اقتصاد روحانی، حکم عضویت و نایب رئیسی شورای راهبردی نظام مالیاتی کشور را به فرهاد رهبر داد.

پاسخ یک منبع آگاه به حضور طیب‌نیا در کابینه رئیسی

پژوهش در تورم ساختاری ایران

اما سابقه علمی و پژوهشی طیب‌نیا که با رتبه‌های اول کنکورهای کارشناسی ارشد و دکتری در دانشگاه تهران تحصیل کرده، چگونه است؟ او را نمی‌توان یک شخصیت علمی برجسته به لحاظ مقالات علمی پرارجاع دانست، اما تمرکز بسیاری از پژوهش‌های او، از جمله رساله دکتری وی، به تورم در ایران مربوط است که برای یک رئیس کل بانک مرکزی می‌تواند ویژگی مثبتی تلقی گردد، چرا که اصلی‌ترین وظیفه یک بانک مرکزی مهار تورم است. او کتابی نیز با عنوان «پول و تورم: با نگاهی به فرایند تورم در ایران» نوشته است. در کل می‌توان او را شخصیتی اجرایی دانست که دانش مربوط به مباحث پول و تورم را داراست. به غیر از سوابق حضور در دولت، نزدیک‌ترین تجربه او به بانک مرکزی را می‌توان عضویت در شورای پول و اعتبار به عنوان کارشناسی خبره در امور پولی و بانکی در بازه ۱۳۸۱ تا ۱۳۸۷ دانست.

ارزش سهام عدالت امروز ۲۷ شهریور ۱۴۰۰

طیب‌نیا به کدام طیف اقتصاددانان نزدیک‌تر است؟

گفته می‌شود طیب‌نیا در دولت اول روحانی مقاومت‌های زیادی در برابر دو نفر دیگر تیم اقتصادی، یعنی نوبخت و سیف نشان می‌داده و شخصیتی سازشکار ندارد. او به مکانیسم‌های بازار به طور کلی باور دارد و کاهش مداخله دولت در اقتصاد را گریزناپذیر می‌داند. از طرف دیگر می‌توان برخی سخنان وی را به طیفی که خود را نهادگرا می‌نامند، یعنی مشکلات اقتصاد ایران را منحصربه‌فرد و مرتبط با ساختارهای ایران می‌دانند، نزدیک دانست. همچنین به نظر می‌رسد او به دو استاد دیگر دانشگاه تهران، شاپور محمدی و عبدالنصار همتی به لحاظ فکری نزدیک است. در مجموع، می‌توان پیش‌بینی کرد در صورت انتخاب طیب‌نیا، به خاطر شخصیت نسبتاً مقاومی که درباره او اظهار می‌شود، بانک مرکزی با استقلال بیشتری در برابر دولت عمل کند.

محمدرضا فرزین، از عوامل اصلی هدفمندسازی یارانه‌ها

محمدرضا فرزین، دیگر گزینه مطرح برای تصدی ریاست کل بانک مرکزی، بیشتر از همه به نقشش در هدفمندسازی یارانه‌ها شناخته می‌شود. وی که دبیر ستاد هدفمندسازی یارانه‌ها در دولت دهم بود، عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی است. علاقه او به دو مبحث اقتصاد بخش عمومی و تجارت بین‌الملل، هم از گرایش دکترای وی در دانشگاه علامه طباطبایی و هم از آثار تألیفی‌اش مشخص است. وی کتاب «بهای نابرابری» از استیگلیتز را ترجمه و کتاب «هدفمندسازی یارانه‌ها: از نظریه تا عمل» را تألیف کرده است.

اقتصاد بخش عمومی که به نقش دولت در اقتصاد، به‌ویژه در بحث‌هایی مانند نظام مالیاتی و بازتوزیع ثروت می‌پردازد، به نظر زمینه‌ای می‌آید که به نقش فرزین در هدفمندسازی یارانه‌ها هم مربوط است. او همچنین در نهادهای فرادولتی سوابقی داشته است؛ از جمله او سابقه دو سمت مدیر کل برنامه‌ریزی و دبیر ستاد برنامه 20ساله را در بنیاد مستضعفان و جانبازان دارد؛ هم‌اکنون نیز مدیرعامل بانک کارآفرین است که همکاری‌هایی هم با بنیاد برکت، زیرمجموعه ستاد اجرایی فرمان امام (به ریاست محمد مخبر) داشته است. این سابقه ریاست بانک می‌تواند یک امتیاز منفی برای رییس بانک مرکزی باشد و تعارض منافع ایجاد کند. همچنین سابقه علمی وی ارتباط زیادی با مسئولیت بانک مرکزی نشان نمی‌دهد.

سرنوشت بانک مرکزی در دستان کدام طیف قرار خواهد گرفت؟

با توجه به سوابق این دو فرد، طیب‌نیا شخص مناسب‌تری برای ریاست کل بانک مرکزی به نظر می‌رسد و سوابق و زمینه‌ی علمی فرزین به نهادی مثل وزارت اقتصاد و امور دارایی بیشتر نزدیک است. باید منتظر بود و دید در دولت فعلی، قدرت چانه‌زنی کدام گروه‌ برای تصاحب بانک مرکزی خواهد چربید. در طرفی محمد مخبر، معاون اول و به گفته ابراهیم رئیسی، مسئول هماهنگی تیم اقتصادی قرار دارد و در سوی دیگر، فرهاد رهبر، دستیار اقتصادی رئیس جمهور؛ به نظر می‌رسد طیب‌نیا گزینه نزدیک‌تری به فرهاد رهبر باشد و فرزین با مخبر قرابت بیشتری داشته باشد. البته از قرائن موجود به نظر می‌رسد شانس محمدرضا فرزین برای گرفتن حکم ریاست بر بانک مرکزی بیشتر است.

چرا بورسی‌ها از طیب‌نیا می‌ترسند؟

اخبار مرتبط
پربازدیدهای اخیر
تازه‌ترین‌ها
پیشنهاد سردبیر