تحلیل دکتر پویا ناظران از وضعیت بورس، دلار و سکه

چرا دلار ۳۲ هزار تومانی شد؟ پرسودترین بازار ۶ ماه آینده

چرا دلار ۳۲ هزار تومانی شد؟ پرسودترین بازار ۶ ماه آینده
  • اشتراک‌گذاری
  • ❤️5
  • 👁️2062
  • 💬0
از ابتدای امسال تا نیمه مرداد ماه بازار سهام بزرگ‌ترین جهش تاریخی خود را تجربه کرد. اما از نیمه دوم مرداد افت بورس شروع شد. در حالی که در بازار ارز شاهد رشد روز افزون نرخ‌ها بودیم، بورس به مسیر نزولی خود ادامه داد. دکتر پویا ناظران اقتصاددانان کشورمان در یک فایل صوتی به پرسش‌های مهمی می‌پردازد. ریشه‌های رشد و سپس ریزش عجیب بورس چه بود؟ نقش احتکار سهام از سوی دولت در نوسان سهام چه بود؟ چرا دلار ۳۲ هزار تومانی نگران‌کننده است؟ سرمایه خود را به کدام بازار ببریم؛ بورس، دلار یا سکه؟

بورسان:‌ مهم‌ترین بخش‌های تحلیل صوتی دکتر پویا ناظران در ادامه بخوانید. 

 

دلایل بزرگ‌ترین جهش تاریخ بورس تهران

به گفته پویا ناظران جهش بعد از عید بازار سهام، تحت تاثیر چهار دلیل اصلی بود. دلیل اول این است که نرخ بهره واقعی امسال منفی بود. یعنی نرخ بهره اسمی بانک از نرخ تورم پایین‌تر بود. به عنوان مثال در شرایطی که نرخ تورم ۲۵ درصد باشد و نرخ بهره بانکی ۱۵ درصد، نرخ بهره حقیقی منفی ۱۰ درصد خواهد بود. در شرایطی که نرخ بهره حقیقی منفی می‌شود سرمایه افراد به سمت بازارهایی که پا به پای تورم رشد می‌کند مانند بورس و ارز می‌رود.

 

دومین دلیل حمایت‌های دولتی بود. در شرایطی که دولت بسیار محکم راجع به حمایت از بورس حرف می‌زند و افراد را به این بازار دعوت می‌کند، سرمایه‌گذار تصور می‌کند که بازار ریسک زیادی ندارد و در صورت افت هم دولت آن را جبران می‌کند. به عبارتی زیان را برای دولت می‌بیند و سود را برای خود. همین عاملی می‌شود تا معامله‌گر حاضر به خرید سهام در هر قیمتی می‌شود. همچنین از آن‌جایی که حمایت دولت برابر است با پول‌پاشی، این حمایت‌ها از جنبه‌ای دیگر به معنای رشد نقدینگی و انتظارات تورمی است که خود دوباره بر آتش رشد شتابان بورس می‌دمد.

 

سومین دلیل، رفتار گله‌ای سهامداران در بورس تهران است که تحت تاثیر محدودیت دامنه نوسان تشدید شد. هنگامی که یک سهم با صف سنگین همراه می‌شود سهامداران با این تفکر که رشد این سهم ادامه خواهد یافت به این صف‌ها می‌پیوندند و در هر قیمتی خریدار سهام هستند. نتیجه چنین رفتاری رشدهای عجیب در قیمت سهام بی‌پشتوانه می‌شود. عکس چنین اتفاقی هنگام افت‌های شدید بازار هم رخ داد.

 

پویا ناظران چهارمین دلیل رشد شتابان بورس را هم احتکار سهام توسط دولت می‌داند. هنگامی که افراد زیادی برای سرمایه‌گذاری به سمت بازار سهام می‌آیند با کمبود سهام مواجه می‌شوند. این کمبود در حالی رخ می‌دهد که دولت خود یک سهامدار بسیار بزرگ است ولی حاضر به عرضه سهام نیست. در چنین شرایطی تقابل پول‌های زیاد و عرضه‌های کم سهام منجر به تورم قیمت سهام می‌شود.

 

چرا بورس منفی شد؟

اولین دلیل افت بورس از نظر ناظران، افزایش نرخ بهره بانکی بود که منجر شد تا نرخ بهره واقعی تا حدی افزایش یابد و به همین واسطه جذابیت بازار سهام تا حدی کاهش یابد.

 

دلیل دوم حراج‌های اوراق بدهی دولت بود. در یک همکاری مولد بین وزارت اقتصاد و بانک مرکزی شاهد فروش متوسط هفتگی ۶ هزار میلیارد تومانی اوراق بدهی دولتی طی تیر ماه بودیم. یعنی چیزی حدود هزار میلیارد تومان بیشتر از متوسط هفتگی مورد نیاز برای جبران کسری بودجه. رییس کل بانک مرکزی در شهریور ماه خبر از افت ۴.۳ درصدی پایه پولی طی دو ماه ابتدایی تابستان داد. این اتفاق باعث شد تا سرمایه‌گذاران در انتظارات تورمی خود تجدید نظر کنند.

 

خطاها در حمایت از بورس چه بود؟

اولین خطای حمایت‌های دولتی از بورس، جلوگیری از بلوغ بازار سهام است. به این معنا که بازار با مداخله و دست حمایتی رشد و رونق خود را به صورت موقت حفظ خواهد کرد. اما دومین خطای این دسته از حمایت‌ها این است که با توجه به بی‌پول بودن دولت این حمایت‌ها منجر به افزایش پایه پولی می‌شود. با رشد پایه پولی هم در نهایت شاهد افزایش تورم هستیم. تورمی که بیش از همه خانوارهایی را تحت تاثیر قرار می‌دهد که دارایی سرمایه‌گذاری مثل سهام، ارز، طلا و مسکن ندارند. به عبارتی دیگر حمایت از بورس به واسطه رشد پایه پولی مانند پول گرفتن از افراد ضعیف‌تر کشور و تقسیم کردن بین سهامداران است.

 

خطر دلار ۴۰ هزار تومانی با حمایت‌های دولتی

روز ۲۴ شهریور ارزش ریال در یک روز ۱۳ درصد افت کرد و نرخ دلار از محدوده ۲۳ هزار تومان به حدود ۲۶ هزار تومان رسید. روز قبل از این جهش نرخ ارز مجلس جلسه‌ای در رابطه با حمایت از بورس برگزار کرد. خروجی این جلسه انواع و اقسام سیاست‌های حمایتی از بازار سهام بود. سیاست‌هایی که همانطور که بالاتر گفته شد به رشد پایه پولی و در نتیجه افزایش تورم منجر می‌شود. از آن‌جایی که بازارها همیشه هوشمند عمل می‌کنند بعد از این جلسه ارزش ریال در یک روز ۱۳ درصد افت کرد.

 

مهم‌ترین تصمیمی که در این جلسه گرفته شد تخصیص یک درصد از صندوق توسعه ملی برای حمایت از بازار بود. به نظر می‌رسد در نهایت به همت بانک مرکزی استفاده از یک درصد از منابع صندوق توسعه در حمایت از بورس منتفی شد. این اتفاق در صورت وقوع، باعث فشار شدید بر پایه پولی و در نهایت رسیدن نرخ دلار به سطوح بیش از ۴۰ هزار تومانی در پایان سال می‌شد.

 

آدرس‌دهی غلط سیاست‌گذار

پویا ناظران که البته خود نامه ۲۵ اقتصاددان را امضا نکرده بود راجع به اثرگذاری این نامه در افت بازار به این اشاره می‌کند که اگر یک نامه می‌تواند باعث افت سهام یا رشد دلار شود چرا فردی به گونه‌ای نامه نمی‌نویسد که دلار ارزان شود و بورس هم صعودی. در کشورهای توسعه‌یافته افراد به این نتیجه رسیده‌اند که اقتصاد نه با نوشته و نامه بلکه تنها با سیاست‌گذاری است که رشد یا افت می‌کند. اما در کشور ما که هنوز این مسائل جا نیافتاده مسئولانی که در سیاستگذاری درست ناتوان بوده و شکست خورده‌اند سعی می‌کنند با دادن آدرس غلط این مسئولیت را به عهده فرد دیگری بیاندازند (به نظر می‌رسد وی به صحبت‌های وزیر اقتصاد درباره انتقاد از نامه ۲۵ اقتصاددان و متهم کردن افراد به مفت‌خری سهام اشاره می‌کند). چون بازار بر اساس انتظارات کلان مانند نرخ بهره، تورم انتظاری و رشد انتظاری تنظیم می‌شود نه یک مصاحبه یا نامه. در نتیجه تمام تغییرات مثبت و منفی اقتصاد به واسطه سیاست‌های مسئولان اقتصادی است.

 

چرا دلار به ۳۲ هزار تومان رسید؟

در طول سه هفته بعد از جلسه مذکور مجلس، به یک باره ترمز انتشار اوراق بدهی دولت کشیده شد. به طوری که در این مدت هر هفته متوسط کمتر از ۴۰۰ میلیارد تومان اوراق فروخته شد. یعنی کمتر از یک دهم پول مورد نیاز این دوره برای جبران کسری بودجه. این افت شدید در کاهش فروش اوراق بدهی منجر شد تا فعالان اقتصادی دوباره نگران رشد پایه پولی و در نتیجه آن افزایش پایه پولی شوند. نتیجه افت شدید فروش این اوراق طی مدت مذکور رشد مجدد دلار از محدوده ۲۶ هزار تومانی تا ۲۹ هزار تومان بود. ادامه رشد نرخ ارز هم هنگامی بود که تحریم‌های ثانویه آمریکا بر بانک‌ها شروع شد. بعد از این تاریخ نرخ ارز به روند صعودی خود ادامه داد و دلار به حدود ۳۲ هزار تومان رسید.

 

اهمیت دلار ۳۲ هزار تومانی چیست؟

هر چند بازار ارز اسکناس بازار بزرگی نیست اما این بازار تاثیر زیادی بر تمام بازارهای دیگر از بازار سکه و طلا و خودرو گرفته تا خرده فروشی گوشی موبایل و میوه می‌گذارد و همه این بازارها قیمت خود را با این نرخ دلار تنظیم می‌کنند. به همین ترتیب رشد نرخ ارز می‌تواند منجر به رشد قیمت تمام کالاها اعم از وارداتی و داخلی شود.

 

تحلیل نرخ دلار با آمار نقدینگی

از ابتدای تابستان رئیس کل بانک مرکزی به جای انتشار رسمی آمار رسمی نقدینگی به پست‌های اینستاگرامی بسنده می‌کند. طبق آمارهای شفاهی رئیس کل نقدینگی از ابتدای سال ۱۵.۵ درصد رشد داشته و به این ترتیب طی شهریور ماه ۲.۷ درصد رشد نقدینگی را شاهد بودیم که چندان نگران‌کننده نیست. اما کارشناسان بانک مرکزی در آخرین گزارش منتشر شده خبر از رشد ۱۷.۱ درصدی نقدینگی طی نیمه نخست امسال دادند. در صورتی که این آمار را ملاک قرار دهیم رشد نقدینگی در شهریور ماه به ۴.۵ درصد خواهد رسید. این عدد از میانگین تاریخی رشد ماهانه نقدینگی که حدود ۲ درصد است بسیار بیشتر است.

 

در صورتی که آمار رسمی کارشناسان بانک مرکزی را ملاک قرار دهیم، رشد نقدینگی نسبت به شهریور ۹۱ (این زمان به علت شباهت‌ها از نظر شدت تحریم‌ها و رشد نرخ ارز به عنوان سال پایه در نظر گرفته شده است) حدود ۷.۲۵ برابر شده است. طی این مدت تورم آمریکا هم ۱۶.۵ درصد بوده است. با فرض عدم تغییر وجه واقعی اقتصاد، بر اساس نظریه مقداری پول نرخ واقعی دلار الان باید بین ۱۸ تا ۱۹ هزار تومان باشد. اما در این مدت با توجه به پول‌هایی که به واسطه رانت دلار ۴۲۰۰ تومانی خارج شد یا ارز حاصل از صادراتی که وارد نشد، وجه واقعی اقتصاد کوچک شده است. با احتساب این موارد به نظر می‌رسد اندازه واقعی اقتصاد طی این ۸ سال حدود ۲۰ درصد کوچک شده باشد. با این فرض نرخ واقعی دلار بر اساس نظریه مقداری پول باید حدود ۲۲ تا ۲۳ هزار تومان باشد.

 

پنج احتمالی که دلار ۳۲ هزار تومانی را توجیه می‌کند

خب دلار که در همین محدوده ۲۳ هزار تومانی کم‌نوسان شده بود، چطور تا ۳۲ هزار تومان جهش کرد؟

احتمال اولی که پویا ناظران برای توجیه نرخ ۳۲ هزار تومانی مطرح می‌کند امکان اشتباه بودن آمار نقدینگی است. یعنی نقدینگی ۲۹۰۰ هزار میلیارد تومان نیست و ۴۰۰۰ هزار میلیارد تومان است. چنین احتمالی خیلی بعید است زیرا چنین خطایی در آمارها هیچوقت سابقه نداشته است.

احتمال دوم افت بیش از ۴۰ درصدی اندازه اقتصاد طی این مدت به جای ۲۰ درصد است. هر چند به واسطه دلار ۳۲ هزار تومانی شاید خانوارها احساس افت ۴۰ درصدی در قدرت خرید خود را داشته باشند اما مولفه‌های کلان اقتصادی چنین افتی را نشان نمی‌دهند و به همین واسطه این فرضیه هم بعید به نظر می‌رسد. همچنین تا نیمه شهریور ماه نرخ ارز در محدوده واقعی خود یعنی ۲۳ هزار تومان بود و طبیعتا طی چند هفته وجه واقعی اقتصاد به یک باره ۲۰ درصد افت نکرده است.

احتمال سوم این است که به واسطه تحریم‌های جدید بازار انتظار یک افت ۲۰ درصدی در مولفه‌های کلان اقتصادی دارد. اما به نظر می‌رسد تحریم‌های جدید نمی‌توانند چنین اثری داشته باشند زیرا پیش از این آمریکا تمام تحریم‌های ممکن را اعمال کرده است. پس این احتمال هم شانس کمی دارد.

احتمال چهارم افزایش ریسک سیاسی داخلی به واسطه انتخابات آمریکا است. به عبارتی سرمایه‌گذاران دلار را ۴۰ درصد گران‌تر از نرخ‌های واقعی می‌خرند تا سرمایه خود را نسبت به این ریسک‌ها بیمه کنند. چنین نرخ بیمه‌ای عدد بسیار بالایی است و به نظر می‌رسد این احتمال هم شانس بالایی ندارد.

اما احتمال آخر این است که سرمایه‌گذاران انتظار جهش ۴۰ درصدی نرخ تورم طی ماه‌های باقی مانده تا پایان سال دارند و این جهش تورمی الان در بازار ارز پیش‌خور شده است. اما اگر این احتمال درست باشد بورس هم باید طی این مدت به واسطه افزایش انتظارات تورمی جهش می‌کرد. اما چنین اتفاقی رخ نداده تا به نظر برسد این احتمال هم چندان شانس بالایی ندارد.

 

چرا بورس از دلار جلو می‌زند؟

با توجه به تحلیل ارز، به نظر می‌رسد که نرخ دلار به سطوح بالایی رسیده است. این در حالی است که طی این مدت در بازار سهام شاهد کاهش قیمت‌ها بوده‌ایم. به همین واسطه به نظر می‌رسد در ۶ ماه آینده بازدهی بازار سهام بیش از ارز باشد. یعنی ممکن است نرخ ارز افت داشته باشد اما بورس در سطوح کنونی باقی بماند. یا این که نرخ ارز در سطوح فعلی باقی ماند ولی بورس صعودی شود. 

 

به همین واسطه به نظر می‌رسد الان زمان سبک کردن سهم ارز در سبد سرمایه‌گذاری و بیش از این کم کردن سهم طلا از این سبد باشد. زیرا که به واسطه نرخ‌های کنونی طلا و سکه این بازار دلار بیش از ۴۰ هزار تومانی را هم پیش‌خور کرده است. با توجه به آینده روشن‌تر سهام به نظر می‌رسد این بخش از کاهش سهم ارز و طلا در سبد سرمایه‌گذاری اگر وارد سهام شود بازدهی بهتری خواهد داشت.

💬 نظرات
برای نظر دادن وارد شوید
  • بهنام نواب‌پور

    کسی امروز طلا و سکه خرید نمیکرد، مگر اینکه نصف قیمت!!!!
  • علی علوی

    دکتر ناظران همیشه تحلیلهای خوبی از شرایط اقتصادی داشته اند. مزیت بزرگ ایشون این است که کارمند جایید نیستند که مجبور به پنهان سازی واقعیتها شوند
  • مهدی دارینی

    دولت جز حمایت زبانی کاری برای این بازار نکرد،در واقع دقیقا بر عکس حرف ایشون اتفاق افتاده و دولت از این بازار پول جذب کرد و تامین مالی کرد و تا امروز پول قابل توجهی برای حمایت از این بازار خرج نکرد که باعث افزایش پایه پولی شده باشه ،حتی اگر اون یک درصد صندوق هم عملی بشه در مقابل پولهایی که از این بازار جذب کرده و خواهد کرد قابل توجه نیست. مثل روز روشن است که رونق بورس باعث جذب نقدینگی و کاهش شناوری پول میشود و در نتیجه کنترل تورم ، و همچنین مثل روز روشن است که بهره بانکی با اثر فزاینده پایه پولی رو افزایش داده و تمام علت علت اصلی تمام مشکلات اقتصاد کشور است . حال دلیل اینکه امثال ایشان مسئله به این واضحی را وارونه جلوه میدهند و با آدرس غلط مدام نرخ بهره منفی را به رخ میکشند و افزایش نرخ بهره را پیشنهاد می کنند.نشان میدهد جیره خور چه کسانی هستند
  • علی زمانی

    شما زمانی که شاخص میرفت بالا کجا بودی چرا خودت زیر نامه ۲۵ اقتصاد دان رو امضا نکردی جواب واضحه چون که خودش فعال بازار بوده دوم اینکه دولت گذاشت قیمت سهام های دولتی رشد بسیار زیادی داشته باشن و بعد سهامشو رو نقد کرد به مصداق چاپ پول بوده و اون اشکالی نداشته ولی حالا تخصیص اعتبار به یک بازار که در حال نابودیه مشکل داره؟؟؟؟ من واقعا بعد از خواندن این صحبت ها تعجب نمیکنم که چرا یه مشت بی عرضه بالای سر این مردم هستن یه مشت بی سواد با مدرک
  • مهدی فتاحی

    ایشون قبل از اونها هشدار داده بودن راه حل مشکل اقتصادی رو هم گفتن اما کسی توجهی نکرد
  • علی زمانی

    این آقا از هموناییه که تو اوج شاخص پولشو کشونده بیرون حالا میگه هم داره میگه تزریق پول به بورس باعث افت پایه پول‌ میشه
  • علیرضا ساسولی نژاد

    بسیار عالی و جامع و مستدل ممنون، سوالی که دارم مربوط به پاراگراف اخر هست، یعنی سهام دلار محور رو در سبدمان کم کنیم؟
  • علیرضا ساسولی نژاد

    به عبارتی دیگر حمایت از بورس به واسطه رشد پایه پولی مانند پول گرفتن از افراد ضعیف‌تر کشور و تقسیم کردن بین سهامداران است..... خواندن این قسمت بسیار دردناک بود