بررسی عملکرد شش ماهه بودجه 1400

زنگ خطر فروش نفت ایران؟

  • افزودن به علاقه‌مندی‌ها
  • اشتراک‌گذاری
  • 4 پسندیدن
گزارش عملکرد شش ماهه بودجه 1400 نشان می‌دهد بودجه‌ای که از ابتدا با ناترازی گسترده بسته شده بود، اینک نه تنها با مشکل کمبود منابع به جهت عدم دسترسی به منابع نفتی مواجه شده؛ بلکه در بخش فروش دارایی‌های دولتی نیز به مساله خورده است. در نهایت عملکرد بودجه در نیمه اول 1400 نشان می‌دهد اقتصاد ایران بیش از هر چیز نیازمند مقاومت سیاسی در مقابل افزایش هزینه‌ها است؛ هزینه‌هایی که به هیچ عنوان منبعی برای آن وجود ندارد.

بورسان: بودجه 1400 از جهاتی پر چالش‌ترین قانون بودجه‌ای بود که در سال‌های اخیر بسته شده بود. ایران در سال 1399 در متن کرونا قرار داشت؛ کرونایی که از زمستان 1398 شروع شده بود و از طرفی هزینه حکمرانی را افزایش داده بود (افزایش هزینه‌های بهداشتی) و از طرفی یکی از مهم‌ترین منابع مالیه دولت (منابع نفتی) را چه از نظر قیمت (به دلیل اضافه عرضه) و چه از نظر مقدار (به دلیل کاهش تقاضای نفت و اثرات تحریمی) به شدت کاهش یافته بود. از طرفی مصرف خصوصی ایرانیان در سه ساله پیش از آن منفی شده بود و اقتصاد هنوز نتوانسته بود خود را نسبت به اثرات خروج ترامپ از برجام تعدیل کند و راه خود را پی بگیرد. مهر 1399 نیز طوفانی شروع شده بود و تنها نتیجه انتخابات ریاست جمهوری آمریکا بود که توانست جهت انتظارات تورمی را تغییر دهد.

بودجه 1400 پرچالش‌ترین بودجه اقتصاد ایران

در نتیجه همه عوامل فوق‌الذکر و همچنین به دلیل نااطمینانی از بازگشت اقتصاد به روند عادی و نااطمینانی از فرآیند واکسیناسیون بستن بودجه 1400 با فروض محافظه‌کارانه در مورد تحقق درآمد البته عاقلانه‌ترین کار بود. اما در یک اقدام نه چندان عجیب، لایحه بودجه 1400 که از ابتدا نیز با کسری بودجه بسته شده بود، در طی فرآیند تصویب توسط مجلس تازه برآمده، 300 همت بر حجم ناترازی آن افزوده شد تا بار دیگر نشان دهد که چطور جناح‌های مختلف سیاسی در یک نقطه به یک مسیر می‌رسند: بذل و بخش از منابع ناموجود به نفع اهداف سیاستی خود.

چرا ایرانیان به جای تهران ترکیه خانه می‌خرند؟

به علاوه انتخابات ریاست جمهوری در ابتدای سال 1400 نیز یک ترس تاریخی برای همه به وجود می‌آورد. اینکه دولت‌های در انتهای دوران کار خود (حسن روحانی) بیشترین مصارف را دارند (چنان که در طرح‌های مهمی همچون همسان‌سازی حقوق بازنشستگان و.. مشاهده کردیم) و همچنین قوه مجریه در سال اول کار خود نیز بیشترین مصارف را دارند (چنان که در مورد طرح‌هایی همچون ساخت یک میلیون مسکن مشاهده می‌کنیم که اصلا مقیاس هزینه‌های پیدا و پنهان آن مشخص نیست). اینک جزئیات عملکرد شش ماهه بودجه 1400 منتشر شده و نتایج نشان می‌دهد چنان که از ابتدای سال بوضوح مشخص بود فروض بسته شدن بودجه 1400 در حال نقض شدن است.

ناامیدی نفتی و ناترازی بودجه

همانطور که در جدول زیر مشاهده می‌کنیم منابع عمومی دولت حدود 28 درصد تحقق یافته در حالی که مصارف آن 32 درصد تحقق یافته است که در مقیاس سقف بودجه 1270 هزار میلیارد تومانی (همت) تقریبا اختلاف 50 همتی دارند. البته اینکه همیشه منابع کم‌تر از مصارف تحقق می‌یابد امر عجیبی نیست؛ اما نکته جالب توجه آن است که مصارف بودجه 1400 در شش ماهه اول تنها 32 درصد تحقق یافته که به خودی خود خبر مناسبی است زیرا نشان می‌دهد کمبود منابع به مصارف نیز رسیده و لاجرم عملکرد آن را تحت تاثیر قرار داده است.

تحقق درآمدهای بودجه 1400 در شش ماهه اول

عملکرد منابع بودجه 1400

طرف منابع بودجه نشان می‌دهد بیشترین عملکرد منابع مربوط به فروش اوراق بدهی دولتی است که در شش ماهه اول نزدیک 114 همت فروش رفته که 86 درصد قانون مصوب بودجه است. بدترین عملکرد ارقام درشت نیز مربوط به درآمد حاصل از صادرات نفت و میعانات نفتی است که 7.4 درصد تحقق یافته که نشان می‌دهد ارقام ارائه شده در بودجه 1400 بسیار غیر کارشناسی دیده شده است. پس از فروش اوراق بهترین عملکرد برای درآمدهای عمومی است که جزء اصلی آن مالیات است و از این جهت خبر مناسبی است؛ اما در این حوزه نیز نباید چندان شگفت‌‍زده شد. زیرا طبیعتا به دلیل افزایش قیمت‌ها و تورم موجود درآمدهای مالیاتی باید رشد حداقل 40 درصدی می‌کردند. در مجموع طرف منابع نشان می‌دهد به نظر باید به بدترین عملکرد بودجه کل تاریخ اقتصادی ایران نزدیک شویم چرا که در بهترین حالت احتمالا حدود 60 درصد درآمدها محقق خواهد شد.

عملکرد بخش مصارف بودجه 1400

در طرف مصراف نیز بیشترین بخش مربوط به تملک دارایی‌های سرمایه‌ای است که به خودی خود خبر خوبی است. زیرا تملک دارایی‌های سرمایه‌ای یا همان بودجه عمرانی در شرایطی که اقتصاد ایران کمبود سرمایه‌گذاری دارد بسیار ضروری است. هر چند که باز هم نسبت به موارد تحققی قانون بودجه اختلاف زیادی دارد. بخش دیگر از هزینه‌ها مربوط به هزینه‌های ضروری است که عمده آن حقوق و دستمزد و هزینه‌های رفاهی است که 35 درصد تحقق یافته است. مهم‌ترین جزء بخش هزینه‌ها در بودجه 1400 هزینه‌های رفاهی است که عمده آن به حقوق بازنشستگان مربوط است که در این آمار به تفکیک ارائه نشده و نمی‌توان نسبت به آن قضاوت کرد. اما ذات اینکه بخش کمتری از هزینه‌ها تحقق یافته و یا دست کم هزینه‌ها در حدود لایحه بودجه 1400 است خبر مناسبی است؛ زیرا در افواه اینطور گفته می‌شود که این بخش صلب‌ترین بخش هزینه‌های دولت است.

تحقق مصارف بودجه 1400 در شش ماهه اول

مهم‌ترین پیام عملکرد شش ماهه بودجه 1400

اینکه در ادامه چه میزان از مصارف بودجه 1400 تحقق یابد بستگی به توان سیاسی دولت ابراهیم رئیسی دارد که تا چه اندازه بتواند در مقابل طرح‌های بزرگی همچون همسان‌سازی حقوق بازنشستگان، همسان‌سازی حقوق اساتید دانشگاه و هیات علمی وزارت علوم و... مقاومت کند. در نهایت به نظر می‌رسد مهم‌ترین پیام عملکرد بودجه 1400 در شش ماهه اول عدم دسترسی ایران به منابع نفتی است و پس از آن کاهش مصارف نسبت به مقادیر بلندمدت خود است. این اعداد نشان می‌دهد نه تنها درآمدها کفاف هزینه‌های دولت را نمی‌دهد بلکه دولت مجبور شده بخشی از مصارف خود را نیز کاهش دهد که امید است در کاهش مصارف خود پایمردی نشان دهد. چرا که تجربه تاریخی نشان داده عدم کاهش مصارف در انتهای سال تبدیل به پایه پولی شده و اسفند هر سال را به بدترین ماه هر سال تبدیل می‌کند.

اخبار مرتبط
پربازدیدهای اخیر
تازه‌ترین‌ها
پیشنهاد سردبیر