دو سناریوی پیش روی ایران با بیانیه گروه ۷ درباره حمله به کشتی اسرائیلی در سواحل عمان

صدور قطعنامه علیه ایران چقدر محتمل است؟

صدور قطعنامه علیه ایران چقدر محتمل است؟
  • افزودن به علاقه‌مندی‌ها
  • اشتراک‌گذاری
  • 4 پسندیدن

***این بیانیه‌ها را می‌توان علاوه بر پیامدهای اقتصادی و احتمالا تحریم‌های چندجانبه، پیامی به دولت جدید ایران دانست که در اقدامات آتی علیه ایران در صورت لزوم پیمان نظامی آتلانتیک شمالی (ناتو) هم می‌تواند وارد عمل شود.

***تشکیل ائتلافی بین‌المللی به این‌معنی است که حتی اگر در شورای امنیت، اثبات نشود که ایران مقصر حمله به کشتی اسرائیلی بوده، در پوشش توافق بین‌المللی نوعی عملیات محدود امکان‌پذیر است

***جلسه روز دوشنبه شورای امنیت که یک نشست علنی و عمومی زیر عنوان "حفظ صلح وامنیت بین‌المللی: امنیت دریایی" است، می‌تواند فرصتی برای ارزیابی شرایط و اطلاع از مواضع کشورها برای تصمیم‌گیری بعدی باشد

***آمریکا ظاهرا مصمم است که فرصت حمله‌ای که به یک کشتی در سواحل عمان صورت گرفته را از دست ندهد و از آن برای اهرم‌سازی برای مذاکرات استفاده کند

***اینکه تاکنون چین و روسیه هیچ موضعی در این رابطه نگرفته‌اند، حائز اهمیت است

***اگر کار به صدور قطعنامه علیه ایران برسد، احتمالا روسیه وتو می‌کند و چین رأی ممتنع خواهد داد

بورسان- شکوفه حبیب‌زاده : حواشی حمله هفته گذشته به یک کشتی تحت مالکیت یک تبعه اسرائیلی که دو کشته (یک تبعه انگلستان و یک تبعه رومانی) بر جای گذاشت، کماکان ادامه دارد. اخیرا گروه ۷ در بیانیه‌ای علیه ایران در بیانیه‌ای مشترک اعلام کرده‌اند که طبق شواهد موجود، ایران در حمله به نفتکش «مرسر استریت» دست داشته است. گروه هفت شامل آمریکا، بریتانیا، آلمان، فرانسه، ایتالیا، کانادا و ژاپن در پایان نشست خود بار دیگر مدعی شد که رفتار ایران در کنار حمایت این کشور از نیروهای نیابتی و بازیگران غیردولتی مسلح، صلح و ثبات بین‌المللی را تهدید می‌کند و در پایان از ایران و آمریکا خواسته‌اند که به برجام بازگردند.

هرچند که یک منبع سازمان ملل به شبکه «راشاتودی» گفته برخی از اعضای شورای امنیت برای حمایت از ادعاهای انگلیس در نشست روز جمعه درباره حمله به کشتی صهیونیستی آمادگی نداشتند و می‌گویند تحقیقات مستقل لازم است، اما کماکان یک هشدار جدی پیش روی ایران قرار دارد. براساس تحلیل‌های کارشناسی، دو سناریو و یک انتخاب پیش روی ایران است؛ «صدور قطعنامه یا توافق بین‌المللی علیه ایران یا احیای برجام» و حالا انتخاب ایران چه خواهد بود؟

در اینجا چهار پرسش اصلی وجود دارد:

  1. این بیانیه چه پیامی برای ایران دارد؟
  2. آیا انگلیس و آمریکا به‌دنبال تشکیل ائتلاف بین‌المللی علیه ایران هستند؟
  3. آیا این بیانیه منجر به اقدام خاصی در شورای امنیت علیه ایران می‌شود؟
  4. آیا اگر قرار باشد اقدامی علیه ایران صورت بگیرد، روسیه و چین آن را وتو می‌کنند؟

این چهار پرسش اصلی را با سه دیپلمات در میان گذاشتیم و دیدگاه آنها را جویا شدیم.

تصمیم گروه هفت برای کسب حمایت بین‌المللی علیه ایران

قاسم محبعلی، دیپلمات و مدیرکل اسبق خاورمیانه وزارت خارجه در گفت‌وگو با «بورسان» با بیان اینکه به نظر می‌رسد کشورهای عضو گروه هفت با رهبری دولت انگلیس به دنبال کسب حمایت بین‌المللی و به عبارتی بین‌المللی ساختن مسئله و حتی تشکیل یک ائتلاف بین‌المللی علیه ایران پیش از هر واکنش احتمالی یا طرح آن در سطح شورای امنیت سازمان ملل هستند.»

پیام گروه هفت به دولت رئیسی

محبعلی در تحلیل این بیانیه با بیان اینکه باید توجه داشته باشیم که دو بیانیه صادره از سوی ناتو و گروه 7 را می‌توان به‌نوعی تلاش برای کسب اجماع در سطح جهان غرب و کشورهای بزرگ صنعتی تلقی کرد، می‌افزاید: «این بیانیه‌ها را می‌توان علاوه بر پیامدهای اقتصادی و احتمالا تحریم‌های چندجانبه، پیامی به دولت جدید ایران دانست که در اقدامات آتی علیه ایران در صورت لزوم پیمان نظامی آتلانتیک شمالی (ناتو) هم می‌تواند وارد عمل شود.»

Loading...
پیام گروه هفت برای رئیسی چیست؟

تحریم‌های چندجانبه در انتظار ایران؟

با این حال این دیپلمات تأکید دارد که طبعا بیانیه گروه هفت را می‌توان فعلا یک بیانیه هشدارآمیز تلقی کرد و تصریح می‌کند: «اما در‌صورت اوج‌گیری بحران خصوصا در پی شکست مذاکرات احتمالی پیش روی برجام و ادامه ناآرامی‌ها در منطقه خلیج فارس، ممکن است برقراری تحریم‌های جدید چندجانبه علیه ایران علاوه بر تحریم‌های آمریکایی پیش روی ایران قرار بگیرد.»

کسب حمایت روسیه و چین برای برای صدور قطعنامه مشکل است

مدیرکل اسبق خاورمیانه وزارت امور خارجه برای این تحلیل خود چند دلیل ذکر می‌کند: «ازجمله دلایلی که دول غربی را وادار کرده است که اقدامات مزبور را مدنظر قرار دهند، آوردن اسرائیل در یک جمع بین‌المللی و ممانعت از اقدام یک جانبه احتمالی اسرائیل علیه ایران و مواجه شدن با پیامدهای غیرقابل پیش‌بینی آن و دیگر از دست رفتن اجماع در سطح شورای امنیت و خصوصا پنج عضو دائم شورای امنیت در قبال ایران است، چراکه در حال حاضر کسب حمایت روسیه و چین برای برای صدور قطعنامه و یا حداقل بیانیه‌ای که در آن مستقیما مسئولیت این حادثه را متوجه ایران کند، بسیار مشکل به نظر می‌رسد.»

تلاش دول غربی برای کسب امتیاز از روسیه و چین؟

او در ادامه تصریح می‌کند: «به نظر می‌رسد دول غربی بنا به راهبرد دولت بایدن که برخلاف ترامپ، برچند جانبه‌گرایی تأکید می‌کند، قصد دارند ابتدا در سطوح دول صنعتی و همین‌طور اتحاد فراآتلانتیکی جبهه یا ائتلافی علیه جمهوری اسلامی ایران تشکیل داده و پس از آن با استفاده از این ابزار، ایران و حتی روسیه و چین را نیز برای پیشبرد سیاست‌های منطقه‌ای خود و گرفتن امتیازات مدنظر خود تحت فشار قرار داده و یا در صوت لزوم به اقدامات دسته‌جمعی روی آورند.»

استفاده ابزاری آمریکا از حمله به کشتی اسرائیلی برای امتیازگیری در مذاکرات

کوروش احمدی، دیپلمات و کارشناس روابط بین‌الملل نیز در گفت‌وگو با «بورسان» در باب پیام این بیانیه می‌گوید: «پیام اصلی این بیانیه این است که اگر ایران حاضر به شرکت در مذاکرات وین برای احیای برجام نشود و مهم‌تر اینکه اگر ایران به شرایط آمریکا برای احیای برجام گردن ننهد، امکان شکل‌گیری یک ائتلاف بین‌المللی علیه ایران بیش از هر زمان دیگر است. در واقع، آمریکا ظاهرا مصمم است که فرصت حمله‌ای که به یک کشتی در سواحل عمان صورت گرفته را از دست ندهد و از آن برای اهرم‌سازی برای مذاکرات استفاده کند.»

احمدی به گفت‌وگوی سفیر انگلیس بعد از این نشست شورا در پاسخ به سوالی در مورد احتمال انجام اقدامی از سوی شورای امنیت اشاره کرده و تصریح می‌کند: «سفیر انگلیس گفته است: "در برای دیپلماسی و گفت‌وگو همچنان باز است، اما اگر ایران تصمیم بگیرد که در چنین مسیری حرکت نکند، در آن صورت ما خواهیم کوشید تا ایران را پاسخگو کنیم." البته شماری از دیگر اعضای گروه هفت نیز هر یک اولویت‌های خاص خود را دارند و با توجه به این اولویت‌ها به این روند پیوسته‌اند.»

Loading...
فرصت بادآورده‌ برای تشکیل ائتلاف علیه ایران با هدف کسب امتیاز در مذاکرات احیای برجام

فرصت بادآورده برای آمریکا و انگلیس

این دیپلمات سابق در ادامه می‌گوید: «دولت بایدن از ابتدا در تلاش بود تا ضمن هماهنگی با متحدان و احیای ائتلاف بین‌المللی دوره اوباما، ایران را تحت فشار قرار دهد. به نظر می‌رسد که اکنون به حادثه حمله به کشتی به‌عنوان یک فرصت بادآورده می‌نگرد و در پی حداکثر استفاده از آن است. بیانیه گروه هفت کشور صنعتی را باید در این راستا دید و آن را حاکی از تصمیم آمریکا و انگلیس به افزایش فشار دیپلماتیک بر ایران از طریق بسیج متحدان به شمار آورد.»

او به نکته درخور توجهی نیز اشاره می‌کند: «گزارش‌های خبری حاکی است که تلاش چند روزه‌ای برای جلب موافقت اعضای گروه هفت کشور صنعتی در این رابطه جریان داشته و اکراه ژاپن علت اصلی تأخیر بوده است. نهایتا صحبت تلفنی وزیر خارجه آمریکا با وزیر خارجه ژاپن منجر به جلب موافقت ژاپن با مفاد بیانیه شده است.» این گفته نشان می‌دهد که تلاش‌ها برای ایجاد یک ائتلاف بین‌المللی علیه ایران در جریان است.

روز دوشنبه، مواضع کشورها روشن می‌شود

با این حال او اقدام شورای امنیت علیه ایران را منوط به چند عامل کرده و می‌گوید: «اینکه شورای امنیت کاری خواهد کرد یا نه بستگی به چند عامل دارد. در جلسه غیررسمی و غیرعلنی شورا در روز جمعه، ظاهرا آمریکا و انگلیس تنها به ارائه گزارش و به اشتراک گذاشتن اطلاعات اکتفا کرده‌اند. نشانه‌ای که حاکی از طرح درخواست مشخصی از شورا باشد، وجود ندارد. در این نشست تصمیم گرفته شده تا شورای امنیت روز دوشنبه، یک نشست علنی و عمومی زیر عنوان "حفظ صلح وامنیت بین‌المللی: امنیت دریایی" برگزار کند. همه کشورها می‌توانند در این نشست سخنرانی کنند. این نشست می‌تواند فرصتی برای ارزیابی شرایط و اطلاع از مواضع کشورها برای تصمیم‌گیری بعدی به دست دهد.»

سکوت معنادار روسیه و چین

احمدی در پاسخ به این پرسش که آیا چین و روسیه، از ایران حمایت خواهند کرد، تصریح می‌کند: «مواضع چین و روسیه مهم‌ترین فاکتور در این مورد است که آیا شورای امنیت دست به اقدامی خواهد زد یا خیر و اساسا اینکه آیا گروه غربی در شورا درخواستی از شورا برای اقدام مطرح خواهد کرد یا نه همین خواهد بود. اینکه تاکنون چین و روسیه هیچ موضعی در این رابطه نگرفته‌اند، حائز اهمیت است. با توجه به اهمیت موضوع و نقش و فشار شماری از کشورهای منطقه که با چین و روسیه رابطه خوبی دارند، باید دید این دو کشور چگونه عمل خواهند کرد. البته از نظر ترکیب اعضای غیردائمی شورا، باید گفت که این ترکیب در این مقطع زمانی تا حدودی به سود گروه غرب است.»

هشدار جدی به ایران

فریدون مجلسی، دیپلمات سابق و کارشناس روابط بین‌الملل نیز در گفت‌وگو با «بورسان» با بیان اینکه این پیام حاوی هشداری جدی است، می‌گوید: «در ایران با مسائل سیاسی از دید حقوقی نگاه می‌شود و در مورد اتهام، دلیل و مدرک محکمه‌پسند می‌خواهند، درحالی‌که در سیاست که ‌مبتنی بر قدرت و مذاکره و مصالحه یا جنگ است، باید به زبان سیاسی نزدیک شد. درحالی‌که برخی روزنامه‌های رسمی از شلیک به کشتی نفتکش استقبال و آن را حق تلافی‌جویی تلقی کردند، دولت تکذیب و انکار می‌کند. و همین اقدامات سبب شده تا متأسفانه ایران در شرایطی قرار گیرد که باید در مقابل چنین اتفاقاتی ثابت کند که مقصر نیست. باید در نظر داشت که در تعامل با جهان باید رعایت منافع و مصالح ملی بشود.»

Loading...
پای ایران بار دیگر به شورای امنیت باز خواهد شد؟

دول غربی به دنبال توافق بین‌المللی یا قطعنامه علیه ایران؟

مجلسی با اشاره به اینکه به نظر می‌رسد انگلستان و آمریکا به‌دنبال تشکیل ائتلافی بین‌المللی علیه ایران هستند، می‌افزاید: «تشکیل ائتلافی بین‌المللی به این‌معنی است که حتی اگر در شورای امنیت، اثبات نشود که ایران مقصر حمله به کشتی اسرائیلی بوده، در پوشش توافق بین‌المللی نوعی عملیات محدود امکان‌پذیر است.»

با این حال او معتقد است که احتمالا این موضوع بازهم به شورای امنیت ارجاع شود و اگر آنها بتوانند به هر نحوی اثبات کنند که سلاح‌ ساخت ایران بوده است، موقعیت حساسی در پیش روی ایران خواهد بود.

آرای روسیه و چین در شورای امنیت چه خواهد بود؟

اما آیا دو کشوری که بارها به‌عنوان پشتیبان ایران معرفی شده‌اند، در اینجا هر نوع قطعنامه‌ای علیه ایران را وتو خواهند کرد؟ مجلسی در پاسخ به این پرسش می‌گوید: «احتمالا در این مرحله روسیه وتو می‌کند و چین رأی ممتنع خواهد داد.»

اخبار مرتبط
پیشنهاد سردبیر