تصویر بورس و مسکن ترکیه در شوک لیر

  • افزودن به علاقه‌مندی‌ها
  • اشتراک‌گذاری
  • 2 پسندیدن

افت شدید لیر ترکیه طی روزهای گذشته به سرخط خبرها رفته است. به طوری که بسیاری از افراد به یاد دوران پرتلاطم اقتصاد ایران بعد از افت شدید ارزش ریال بعد از سال ۹۶ افتاده‌اند. در چنین شرایطی نگاهی به سرنوشت دو بازار مهم ترکیه، یعنی بازار مسکن و سهام نکات جالب توجهی دارد. مقایسه میزان رشد قیمت مسکن و سهام با رشد قیمت دلار در ترکیه، نشان می‌دهد که ماجراجویی‌های جدید اردوغان برای اقتصاد کشور همسایه چه هزینه‌هایی در بر داشته است.

جاماندگی بازارها از رشد قیمت دلار

با نگاهی به نمودارهای تغییرات شاخص بورس، قیمت دلار به قیمت لیر ترکیه و قیمت مسکن در ترکیه از سال ۲۰۱۰، نشان می‌دهد که در دورانی که اقتصاد نوپای ترکیه در مسیر رشد قرار داشت این سه بازار تقریبا پابه‌پای هم در حال رشد بودند. اما از سال ۲۰۱۵ شیب رشد قیمت دلار در ترکیه مقداری تندتر شد و در شرایطی که سهام از رشد دلار جامانده بود به سال ۲۰۱۶ می‌رسیم. یعنی جایی که یک کودتای نظامی ناموفق علیه اردوغان انجام شد و بعد از آن هم مقام اول سیاست ترکیه با شتاب بیشتری از علم اقتصاد فاصله گرفت و شروع به ماجراجویی‌هایی عجیب در سطح منطقه کرد. (در همین خصوص ببینید: سقوط لیر؛ هدیه اردوغان به آتاتورک)

بعد از این سال بود که شتاب رشد قیمت دلار و به تبع آن تورم ترکیه آهسته آهسته سرعت گرفت و به سطوح بالایی رسید. همزمان با شروع رشد افسارگسیخته قیمت دلار به لیر و افت ارزش پول ملی ترکیه، بازارهای این کشور از جمله بورس و مسکن هم با سرعت بالایی در مسیر صعود قرار گرفتند. اما افسوس که این رشد تنها یک توهم پولی بود و بازارها از رشد قیمت دلار جامانده‌اند. به طوری که در حالی از ابتدای سال ۲۰۱۵ که اولین سال ریاست جمهوری اردوغان بود، تا پایان ماه سپتامبر، قیمت دلار در ترکیه رشد بیش از ۲۸۰ درصدی داشته که مسکن ۱۷۲ درصد و بورس ترکیه تنها ۶۴ درصد رشد کرده است. به عبارتی دیگر بازدهی دلاری بورس ترکیه در این مدت منفی ۵۷ درصد بوده و ارزش دلاری بورس‌بازان ترک کمتر از نصف شده است. همچنین بازده دلاری مسکن ترکیه که در سال‌های اخیر هم تبدیل به یک محل سرمایه‌گذاری برای ایرانیان شده است در این مدت منفی ۲۹ درصد بوده است. (بخوانید: چرا ایرانیان به جای تهران در ترکیه خانه می‌خرند؟)

نمودار تغییر قیمت لیر ترکیه

موج جدید رشد قیمت دلار در ترکیه هم به بورس کمک نکرد؟

طی سه ماه اخیر اردوغان با فشار بر بانک مرکزی ترکیه منجر شده تا برای سه مرتبه نرخ بهره کاهش یابد. اردوغان اعتقاد دارد رشد اقتصادی سریع با کاهش نرخ بهره محیا می‌شود. چیزی که منجر به هجوم پول‌ها برای خرید دلار و در نتیجه تندتر شدن رشد قیمت دلار در ترکیه و به تبع آن افزایش شدید تورم ترکیه شده است.

طی این سه ماه قیمت دلار به لیر، از حدود ۸.۳ لیر با رشد ۵۸ درصدی به ۱۳.۱ لیر رسیده است. در همین مدت شاخص بورس استانبول تنها ۲۳ درصد رشد کرده است. بانک مرکزی ترکیه هنوز داده‌ای از متوسط قیمت مسکن ترکیه در دو ماه اخیر منتشر نکرده است. ولی رشد ۳۳ درصدی قیمت مسکن به لیر طی یک سال منتهی به سپتامبر ۲۰۲۱ تندترین رشد تاریخ بازار مسکن ترکیه از هنگامی که داده‌های بازار مسکن این کشور منتشر می‌شود است.

اقتصاد ترکیه که زمانی الگویی خوب برای رشد کشورهای در حال توسعه بود، حالا تبدیل به درس عبرتی برای سیاستمداران بیراهه‌نورد در سراسر جهان شده است. بازگشت تورم‌های سنگین به اقتصاد ترکیه بعد از ۲ دهه طلایی، پایان رشد و فقیرتر شدن مردم این کشور می‌تواند نشان‌دهنده سرنوشت رویاپردازی‌هایی مانند ماجراجویی‌های اردوغان باشد.

اخبار مرتبط
پربازدیدهای اخیر
تازه‌ترین‌ها
پیشنهاد سردبیر