چرا آشتی ایران و عربستان به تأخیر افتاد؟

  • افزودن به علاقه‌مندی‌ها
  • اشتراک‌گذاری
  • 1 پسندیدن

بورسان : ایران و عربستان حدود پنج سالی است که روابط دیپلماتیک خود را قطع کرده‌اند. اخیرا مذکرات پشت پرده این دو کشور به میزبانی بغداد جدی‌تر شده و با علنی شدن آن، وارد مرحل‌های جدید شده است، اما هنوز نتیجه آن روشن نیست.

حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه ایران درباره ملاقات خود با فیصل بن فرحان وزیر امور خارجه سعودی گفت: «بین ایران و عربستان گفت‌وگوهایی در ماه‌های گذشته انجام شده است. سعودی‌ها به دنبال این هستند که دولت جدید مستقر شود، اما در این مرحله از سفر بغداد گفت‌وگو یا مذاکره رسمی مبنی بر تداوم مذاکرات قبلی بین ایران و عربستان انجام نشد.» یورو نیز از قول سفیر ایران در بغداد می‌نویسد: «سفیر ایران در بغداد گفت که ایران در پی تشکیل دولت جدید قصد دارد چهارمین دور از مذاکرات خود با عربستان سعودی را در عراق انجام دهد.»

قاسم محبعلی، مدیرکل پیشین خاورمیانه وزارت امور خارجه در گفت‌وگو با آفتاب یزد علت تأخیر آشتی ایران و عربستان را بررسی می‌کند که خلاصه‌ای از آن در پی می‌آید:

مذاکره ایران و عربستان ربطی به تغییر دولت ندارد

  • همین که گفته شده عربستان منتظر استقرار دولت جدید در ایران است یعنی منتظر مانده‌اند تا تکلیف مذاکرات برجامی مشخص شود وگرنه گفت‌وگوهای ایران و عربستان از مدت‌ها قبل در سطوح بالای امنیتی آغاز شده و ربطی به استقرار و عدمِ استقرار دولت جدید نیز نمی‌تواند داشته باشد.

یخ روابط ایران و عربستان در حال باز شدن است

  • شاید بتوان گفت یخ روابط ایران و عربستان در حال آب شدن است اما این یخ ممکن است تا مدت‌ها آب شدنش به طول انجامد زیرا نگاه عربستان به ماجرای ایران به بسیاری از تصمیمات در سطح جهان و منطقه بستگی دارد و چه بسا اگر ملاحظات عربستانی‌ها در نظر گرفته نشود برای ادامه گفت‌وگو‌ها نیز تمایلی از خود نشان ندهند.

وضعیت چندقطبی در خاورمیانه

  • در حاشیه‌ نشست بغداد اتفاقی رخ نداد چون قبلا اقداماتی انجام نشده بود که آنجا ملاقاتی صورت گیرد. شاید هم عربستانی‌ها آمادگی چنین چیزی را نداشتند که مذاکرات را از سطح امنیتی به سطح سیاسی بکشانند. حتی برخی معتقدند رفتارهای ایران هم به جای کاهش تشنج به افزایش تشنج کمک کرد.
  • اکنون با وضعیت چند قطبی در خاورمیانه داریم رو به رو می‌شویم روس‌ها به سوریه برگشتند، فرانسوی‌ها دارند به عراق و لبنان برمی‌گردند. انگلیسی‌ها و آمریکایی‌ها هم که از گذشته بودند یعنی از حالت تک قطبی آمریکایی و دو قطبی آمریکایی-روسی داریم به چند قطبی تبدیل می‌شویم در این وضعیت هم قدرت‌های منطقه‌ای نقش بیشتری پیدا می‌کنند و طبیعتا شاهد بحران‌ها و درگیری‌های جدید در خاورمیانه خواهیم بود. بعید می‌دانم در این شرایط عربستانی‌ها خیلی علاقه‌مند باشند که با ایران روابط‌شان را نزدیک کنند.

عربستان ترکیه را به ایران ترجیح می‌دهد

  • با توجه به اینکه نقش ترکیه در منطقه روز به روز در حال افزایش است ترجیح عربستانی‌ها فعلا این باشد که روابط‌شان را با ترکیه گسترش دهند. شاید رابطه مصر و ترکیه هم با کمک عربستان دارد بهبود پیدا می‌کند. قطر هم با مصر وارد مذاکرات شده است. این شکاف‌ها در منطقه در حال پر شدن است شاید عربستان در آن شرایط احساس کند برای مذاکره با ایران از موقعیت بهتری برخوردار خواهد بود. چون با بازسازی روابط، اجماعی در دنیای عرب شکل می‌گیرد و این دست عربستان را بالاتر از ما قرار خواهد داد. آن موقع شاید علاقه‌مند به این شوند که با ایران وارد مذاکره شوند.

مذاکره ایران و عربستان به برجام وابسته است

  • مناسبات ایران با کشورهای منطقه به خصوص عربستان با مناسبات ما با آمریکا و مسائل هسته‌ای کاملا به هم پیوسته است. مسئله ما و عربستان حول چند مسئله است: یکی مسئله یمن است که برای عربستان کلیدی است دوم مسئله بحرین و عراق است و تا حد کمتری مسئله سوریه و لبنان. سه کشور همسایه بلافصل عربستان هستند و عربستان بدون اینکه اطمینان پیدا کند از این سه کشور تهدیدی متوجه عربستان نیست و همه این تهدیدات را هم از طرف ایران می‌بیند و آمادگی نخواهد داشت رابطه‌اش با ایران را بهبود بخشد. عربستانی‌ها نگران این هستند که ایران به سمت سلاح هسته‌ای برود و اطمینان از اینکه به این سمت نرود منوط به این است که در مذاکرات هسته‌ای و احیای برجام اطمینان پیدا کنند.
  • اگر مذاکرات به سمت بهبود و آرامش میل کند آن‌ها هم به سمت مذاکره با ایران می‌آیند. اگر عکس آن رخ دهد آن‌ها هم علاقه‌مندی نشان نخواهند داد. نکته دیگری که نباید غافل شد این که شاید آمریکایی‌ها برای مهار ایران علاقه‌مند باشند که موقعیت عربستان، ترکیه، مصر و پاکستان را ارتقا بخشند و حتی کمک کنند آن‌ها به سلاح هسته‌ای هم دست پیدا کنند. می‌خواهند هزینه‌های نظامی ایران را بالا برند تا ایران از درون دچار مشکل شود همان کاری که به توصیه‌ «کیسینجر» با شوروی سابق انجام دادند. این مذاکرات همچنان در سطح امنیتی باقی بماند اما فضای سیاسی ایران و عربستان بسیار نسبت به قبل تلطیف شده و حداقل در گفت‌وگوهای دو طرفه چندان خصمانه با یکدیگر برخورد نمی‌کنند که این نقطه امیدبخشی است.
اخبار مرتبط
پربازدیدهای اخیر
تازه‌ترین‌ها
پیشنهاد سردبیر