دو سیگنال منفی از آینده تورم

دو سیگنال منفی از آینده تورم
  • اشتراک‌گذاری
  • ❤️5
  • 👁️417
  • 💬0
نرخ تورم در مهرماه از نرخ هدف‎گذاری شده توسط بانک مرکزی عبور کرد و رشد آن در آبان نیز ادامه یافت. این در حالی است که افت تب دلار و برخی خوش‌بینی‌ها به گشایش‌های سیاسی انتظارات تورمی را کاهش داده است. با این وجود بررسی‌های بورسان نشان می‌دهد محدودیت‌های کرونایی که دولت را به صرافت اجرای طرح‎های حمایتی واداشته در کنار وضعیت معاملات اوراق بدهی توسط بانک مرکزی همچنان تنور تورم را داغ نگه داشته است. نگرانی از تورم چقدر جدی است و چه اثری بر بازارها دارد؟ رفع تحریم‌ها چه اثری بر تورم خواهد داشت؟

 

بورسان: آمار منتشر شده از سوی مرکز آمار کشور نشان می‌دهد که تورم ماهانه در آبان به 5.2 درصد رسیده که هرچند نسبت به رقم 7 درصدی مهرماه کاهش را نشان می‌دهد اما همچنان نسبت به میانگین نرخ تورم ماهانه از ابتدای سال(4.1 درصد) بیشتر است. علاوه بر آن تورم نقطه به نقطه در ماه گذشته در مسیر افزایشی قرار داشت و به بیش از 46 درصد رسید که بیشترین سطح از تیر 98 محسوب می‎شود. 

روند رو به رشد تورم در حالی است که آخرین ارقام از رشد نقدینگی در کشور نیز حاوی نکات نگران‌کننده‌ای بود. آنطور که آخرین آمار بانک مرکزی نشان می‎دهد، تا پایان مهرماه نقدینگی رشدی نزدیک به 20 درصد را به ثبت رسانده است. این در حالی است که حجم پول حدود 44 درصد رشد را تجربه کرده است. بر این اساس بخش مهمی از رشد نقدینگی به شکل پول (اسکناس و سپرده جاری) بوده است که نگرانی‎ها در خصوص رشد تورم را افزایش می‌دهد. سهم پول از نقدینگی در مهرماه به 20.7 درصد رسیده که بیشترین مقدار از مهر 92 محسوب می‎شود. افزایش سهم پول از نقدینگی خود سیگنال تورمی به همراه دارد. در واقع نقدینگی از دو بخش پول (اسکناس و سپرده جاری) و شبه پول(سپرده مدت‎دار) تشکیل شده است. هرچقدر سهم پول از نقدینگی بیشتر باشد، قدرت آن در ایجاد تورم را نشان می‎دهد.

با این حال نگاهی به برخی وقایع نشان می‎دهد که تا پایان سال احتمالا رشد نقدینگی با سرعت بیشتری افزایش خواهد یافت.

 

کرونا چگونه نقدینگی را افزایش خواهد داد؟

در شرایطی که آمارها سیگنال‌های تورمی صادر می‎کنند، افزایش شیوع کرونا که به محدودیت‌های ترددی منجر شده می‌تواند شرایط را وخیم‌تر کند. از دیروز حداقل برای دو هفته در حدود 150 شهر که در محدوده قرمز قرار دارند، محدودیت‎های کرونایی اعمال شد. به این معنا که در این مناطق تنها مشاغل دسته یک که شامل مشاغل ضروری است می‌توانند به فعالیت ادامه دهند و غالب اصناف تعطیل هستند. این محدودیت‌ها دولت را از حمایت از اقشار و اصناف آسیب دیده ناگزیر می‌کند. حمایت‌هایی که در نهایت می‌تواند به شکل موج تورمی ظهور کنند؛ درست مانند اتفاقی که در ماه‌های ابتدایی سال رخ داد. 

اوایل سال به دنبال شیوع کرونا، محدودیت‌های کرونایی در کشور اعمال شد، محدودیت‌هایی که برای خیلی از اصناف تا اوایل اردیبهشت ادامه داشت. به دنبال آن، دولت بسته‎های حمایتی تعریف کرد که هرچند به اذعان دریافت‌کنندگان آن در فضای تورمی درد چندانی را درمان نکرد، اما در نهایت به رشد نقدینگی و تورم افسارگسیخته ماه‌های اخیر منجر شد. 

اکنون مجددا دولت بسته‌های حمایتی برای اقشار آسیب‌پذیر تعریف کرده است. پرداخت یک میلیون تومان تسهیلات به جامعه ۳۰ میلیون خانوار بدون درآمد ثابت و پرداخت ماهانه ۱۰۰ هزار تومان به هریک از اعضای خانوارهای آسیب‌پذیر به مدت 4 ماه. برآوردهای اولیه نشان می‌دهد که از محل این طرح‎ها هزینه 22 هزار میلیارد تومانی(همت) به دولت تحمیل خواهد شد. 

افزایش هزینه‎ها در حالی است که درآمدهای دولت محقق نمی‎شود. در شرایطی که درآمدهای نفتی کمتر از سطح مورد انتظار بوده، درآمد از محل فروش اوراق بدهی به خصوص در ماه‌های اخیر نیز محقق نشده است. در 10 هفته اخیر در مجموع دولت موفق به فروش 6.5 همت اوراق بدهی شده است، این در حالی است که گفته می‌‎شود برای جبران کسری بودجه دولت به طور میانگین هر هفته باید 5 همت اوراق بدهی به فروش رساند. بر این اساس برنامه‎های کسب درآمد دولت از محل فروش اوراق بدهی تنها 13 درصد محقق شده است. پایین بودن نرخ سود این اوراق، موجب عدم جذابیت این اوراق شده است. بانک مرکزی برای کنترل نرخ بهره بین بانکی نرخ سود این اوراق را کمتر از 21 درصد نگه داشته است و با تقاضای خرید این اوراق با نرخ سود بالاتر موافقت نمی‎شود. 

از سوی دیگر تحقق درآمدهای مالیاتی نیز در ادامه سال با چالش‌هایی همراه است. به طور مثال، دولت برای حمایت از اصناف آسیب دیده از محدودیت‌های کرونایی اخذ مالیات را نیز متوقف کرده و این می‎تواند تحقق درآمدهای مالیاتی را نیز حداقل به تعویق اندازد.

بازار بین بانکی پیام افزایش تورم دارد؟ 

کمبود منابع بانک‌ها، افزایش تقاضا در بازار بین بانکی را به دنبال داشته است. بانک مرکزی به منظور جلوگیری از افزایش بیشتر نرخ بهره، مجبور به ورود به این بازار شده است. از این رو در شرایطی که بانک مرکزی در فروش اوراق دولتی ناکام مانده است، در بازار باز در قامت عملیات ریپو یا بازخرید کوتاه‌مدت، به خرید اوراق از بانک‌ها دست می‌زند. به طوریکه محاسبات از خرید 30 همت اوراق توسط بانک مرکزی در بازار بین بانکی در مهرماه خبر می‎دهد، این در حالی است که در این ماه تنها 1.7 همت اوراق بدهی دولتی به فروش رسیده است. 

به بیان ساده، سکاندار پولی کشور از دو طرف تحت فشار است که پایه پولی را افزایش دهد. از یک سمت، ناترازی بانک‌ها در شرایط حفظ نرخ بهره باعث شده که کمبود منابع بانک‌ها از طریق بانک مرکزی جبران شود. از سوی دیگر نیز با توجه به بی‌متقاضی ماندن اوراق دولتی، بانک مرکزی برای جبران کسری بودجه دولت از طریق پایه پولی (یا به اصطلاح چاپ پول) تحت فشار است. 

بانک مرکزی تلاش دارد با قالبی مدرن در بازار باز، هم بانک‌ها را متعهد به پرداخت بدهی‌های خود کند و هم آنها را برای خرید اوراق دولتی ترغیب کند. اما اگر بانک‌ها نتوانند استقراض کوتاه‌مدت خود از بانک مرکزی را برگردانند و یا در سمت خرید اوراق دولتی فعال‌تر نشوند، عملا بانک مرکزی چاره‌ای جز افزایش پایه پولی ندارد. 

واکنش بازارها به تورم چیست؟

این موضوع به معنای رشد نقدینگی است که سیگنالی تورمی است. تورمی که شاید اکنون نیز تا حدی مانع افت نرخ دلار شده است. اگر چنین سناریویی به وقع بپیوندد طبیعتا موج صعودی تازه‌ای در انتظار بازارها از ارز گرفته تا سهام خواهد بود. 

با این حال همه این برآوردها با فرض ثبات سایر شرایط است. اگر با دولت جدید آمریکا مذاکراتی شکل گیرد و صادرات نفت افزایش یابد یا حداقل دسترسی به منابع ارزی مسدودشده در خارج کشور آزاد شود این نگرانی‌های تورمی تا حدی کاهش می‌یابد. به این ترتیب که اولا بهبود درآمدهای ارزی، فشار ناشی از کسری بودجه دولت بر بانک مرکزی را کاهش می‌دهد. ثانیا با تعدیل انتظارات تورمی، بانک‌ها نیز برای جذب سپرده با مشکل کمتری مواجه می‌شوند و در نتیجه بانک مرکزی برای تامین ناترازی بانک‌ها با فشار کمتری مواجه می‌شود. شاید این جزو معدود سناریوهایی باشد که سیاست‌گذاران برای جلوگیری از تشدید تورم در ذهن دارند.

اخبار مرتبط
💬 نظرات
برای نظر دادن وارد شوید
  • سیدحسین هاشمی

    بسیار مفید بود
  • sina karimzadeh

    مقاله ی بسیار جالبی بود. وب سایت بورسان ، یک انقلاب بزرگ در ارائه ی منابع اطلاعاتی مالی و پولی ایران هست .با توجه به ورود اقشار مختلف مردم طی یکی دو سال اخیر به بازارهای مالی ،این وب سایت که میشود گفت هیچ رقیبی در ایران ندارد باعث بهبود سطح سواد و اطلاعاتی عموم مرد در زمینه اقتصاد میشود.به امید فردایی بهتر