3 محل اختلاف ایران و آمریکا

موضوعات سخت باقی‌مانده در مذاکرات وین کدامند؟

  • افزودن به علاقه‌مندی‌ها
  • اشتراک‌گذاری
  • پسندیدن

بورسان: آنچه از آخرین پیشرفت‌های قطعی در مذاکرات برجام از عراقچی، ریاست هیات کشورمان شنیده‌ایم آن است که توافق بر سر رفع تحریم‌های نفت و پتروشیمی، بانک، خودرو و ... صورت گرفته، بیشتر متن توافق نوشته شده و اکنون مذاکرات به مراحل سخت خود رسیده که برخی از اختلافات در این زمینه، مهم است. سوال این است که این موضوعات مهم باقی مانده چه هستند. کوروش احمدی، دیپلمات اسبق ایران در سازمان ملل متحد و کارشناس ارشد روابط بین‌الملل در گفت‌وگو با بورسان این مسائل باقی‌مانده را به 3 دسته تقسیم کرد و توضیح داد که در ادامه می‌خوانید.

آنچه در این دو ماه توافق شد

طی دو ماه اخیر که مذاکرات وین در جریان بوده است طی همان مراحل اولیه یا مرحله دوم و سوم در مورد مسائلی که می‌توان گفت مسائل آسان‌تری بودند توافق حاصل شد. یعنی بر روی تحریم‌های بخشی به سرعت توافق شد و طرف آمریکایی پذیرفت تحریم‌ها بر موضوعاتی همچون فروش نفت و پتروشیمی، رفع تحریم بانک مرکزی، فلزات، فولاد، آلومنیوم و خودرو را بردارد. این‌ها در برجام سال ۹۴ پیش‌بینی شده بود و اصولا بدون برداشتن این‌ تحریم‌ها احیای برجام بی‌معنی بود. این مراحل طی و تمام شد.

موضوعات سخت باقی‌مانده چیست؟

1- دسته‌بندی تحریم‌ها

فکر می‌کنم مسائلی که باقی مانده است بیشتر به دسته‌بندی تحریم‌ها برمی‌گردد. در سال ۹۴ توافق برجام منجر به رفع تحریم‌های مرتبط با برنامه هسته‌ای ایران می‌شد. یعنی تحریم‌هایی همچون موشکی و حقوق بشری قرار نبود برداشته شود و راجع به این موضوعات نیز مذاکره‌ای انجام نشد. موضع ایران این بود که فقط راجع به هسته‌ای مذاکره می‌کنیم و در آن زمان بر سر آن تفاهم وجود داشت. در دوره ترامپ تحریم‌های متعددی (بر اساس یک نقل قول حدود ۷۰۰ تحریم جدید) علیه اشخاص و نهادها ذیل اتهام حمایت از تروریسم، نقض حقوق بشر، موشکی، منطقه‌ای، فضای سایبر و موضوعاتی از این قبیل وضع شد. البته بخشی از این تحریم مجدد برخی نهادها ذیل تروریسم که قبلا ذیل برنامه هسته‌ای تحریم شده بودند (همچون بانک مرکزی و شرکت نفت) هم به نظر در مراحل اولیه، توافق شد که برداشته شوند. چون مثلا بدون رفع تحریم شرکت نفت یا شرکت نفتکش‌ها، اصولا فروش نفت ایران غیرممکن است. اما یک سری از موضوعات دیگر وجود دارد که باقی مانده و مسأله دسته‌بندی تحریم‌ها است. از مجموع گفته‌های مقامات ایرانی و غیرایرانی به نظر می‌رسد تحریم‌هایی که ذیل عناوینی همچون حمایت از تروریسم و دیگر موضوعات وضع شدند همان موضوعات سختی است که باقی مانده است.

۲- نحوه بازگشت ایران

موضوع سخت دیگر، چگونگی برگشت ایران به تعهدات خود طبق برجام است. در یکی دو سال اخیر اتفاقاتی در برنامه هسته‌ای ایران افتاده است. سانتریفیوژهای پیشرفته ساخته شده و غنی‌سازی بالای ۳.۶۷ درصد انجام شده است به طوری که حدود ۲.۵ کیلو اورانیوم با غنای ۶۰ درصد، ۶۴ کیلو با غنای ۲۰ درصد و بالای ۳ هزار کیلوگرم اورانیوم با غنای زیر ۵ درصد داریم.

اینکه تکلیف این‌ها چه شود، فرضا سانتریفیوژها انبار شوند یا نابود گردند و اینکه نحوه بازگشت ایران به تعهدات چگونه باشد، یکی از مسائل مهم است. چون مذاکره‌کنندگان در جریان مذاکرات منتهی به برجام ۹۴ یک طرح و معیار برای خود داشتند: اینکه زمان گریز هسته‌ای ایران (مدت بین اینکه یک کشور تصمیم بگیرد بازرسان آژانس را اخراج کرده و فرآیند تولید سلاح اتمی را آغاز کند تا زمان دستیابی به سلاح) به یک سال و بیشتر برسد. اکنون ممکن است بخواهند زمان گریز هسته‌ای معیار را تغییر دهند. در این صورت موارد مذکور (تعیین تکلیف سانتریفیوژها و مواد غنی شده) مهم هستند ؛ چه برای مذاکره‌کنندگان آمریکایی و چه برای سیاست داخلی آمریکا یعنی کنگره.

۳- ترتیب و توالی

مسأله باقی‌مانده دیگر ترتیب و توالی بازگشت طرفین به تعهدات است. یعنی پس از توافق، چه کسی اول برگردد . نظر ایران آن است که ابتدا آمریکا باید به برجام برگردد، این راستی‌آزمایی شود و پس از آن ایران به تعهدات برگردد. این مسأله هم از نظر سیاست داخلی ایران و هم آمریکا اهمیت دارد و باید احتمالا موضوع سخت دیگر طی این مذاکرات باشد.

باقی این مصاحبه را در لینک‌های زیر بخوانید:

علت واکنش کم بازارهای دلار و نفت به برجام چیست؟

مذاکرات برجام چقدر تا فرسایشی شدن فاصله دارد؟

اخبار مرتبط
پیشنهاد سردبیر