سنگینی بار یارانه بر دوش محرومان

  • افزودن به علاقه‌مندی‌ها
  • اشتراک‌گذاری
  • پسندیدن
رئیس هیئت عالی نظارت سازمان حسابرسی معتقد است که افزایش یارانه‌ها شاید در کوتاه مدت اثر تسکینی بر زندگی خانوارها داشته باشد اما در میان مدت و بلند مدت معیشت را برای خانواده‌ها سخت‌تر خواهد کرد.

محمد قسیم عثمانی در برنامه تلویزیونی غیرمحرمانه با موضوع «یارانه های نقدی و معیشتی» عدم موفقیت قانون هدفمندی یارانه‌ها در اجرا را به سه موضوع مرتبط دانست و گفت: اولین دلیل عدم اجرای قانونی بود که مجلس به تصویب آن پرداخت و متأسفانه دولت نهم قانون را به درستی اجرا نکرد. این قانون قرار بود به کاهش فاصله طبقانی، کمک به اقشار آسیب پذیر جامعه و اصلاح الگوی مصرف منجر شود، لیکن هیچ کدام از این اهداف محقق نشد و بخش عمده قانون که بحث تأمین بیمه‌ها و کمک به دولت، بخش خصوصی و بود، اجرا نشد و تمامی قانون هدفمندی یارانه‌ها به یارانه نقدی خلاصه شد.

وی به مسئله مهم دیگری اشاره کرد و گفت: تا دولت نگاه رأی مدارانه به موضوعات نداشته باشد، موفقیت در اجرای درست قانون صورت نخواهد گرفت. نگاه به این قانون باید عامه پسند و پوپولیستی باشد.

افزایش یارانه‌ها دردی را دوا نمی‌کند

رئیس هیئت عالی نظارت سازمان حسابرسی کل کشور افزود: هدف در این قانون کمک به اقشار آسیب پذیر بود، لیکن بواسطه این قانون نه تنها کمکی صورت نگرفت بلکه باعث فشار بیشتر بر اقشار آسیب پذیر شد. وقتی در سال ۴۲ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان پخش می‌شود و منابع ملی را میان اقشار پخش می‌کنیم و سالانه ۳۱ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان یارانه معیشتی پرداخت می‌شود، باید در نظر داشت که این منابع تنها منابع مردم فعلی نیستند و برای نسل‌های آینده نیز می‌باشد.

وی اضافه کرد: با افزایش نقدینگی، تورم و کاهش قدرت خرید مردم عملاً به جای اینکه به اقشار آسیب پذیر کمکی شود، فاصله طبقاتی افزایش پیدا کرد و اغنیا، غنی‌تر و فقرا فقیرتر شدند. با افزایش یارانه‌ها شاید در کوتاه مدت اثر تسکینی بر زندگی خانوارها داشته باشد اما در میان مدت و بلند مدت نه تنها کمکی نمی‌کند بلکه معیشت را برای خانواده‌ها سخت‌تر خواهد کرد.

شرط هدفمند کردن یارانه‌ها

وی عنوان کرد: از ابتدای اجرای این قانون، حدود ۵۰۰ هزار میلیارد تومان پخش شد، بدون اینکه باعث ایجاد سرمایه گذاری، اشتغال و تولید شود. برای اصلاح قانون هدفمندی یارانه‌ها در گام نخست نیازمند شهامت مجلس برای اصلاح بر اساس منفعت کشور و شهامت اجرای قانون بواسطه دولت هستیم. با برداشتن این دو قدم می‌توان امیدوار بود که بخشی از اقتصاد کشور به سمتی پیش رود که ما را به هدف نزدیک تر کند. در غیر این صورت با ادامه روند قبلی وضعیت بدین شکل خواهد ماند و همچنان اختلاف طبقاتی تشدید خواهد شد. باید دولت، مجلس و حاکمیت به تعریف ساختاری جامع و مانع بپردازد، ساختاری که در آن مشکلات قابل حل باشد.

عثمانی معتقد است در شرایط فعلی با ساختار فعلی هرگز مجلس نمی‌تواند به تصویب قانونی بپردازد که منجر به اصلاح اساسی و ریشه‌ای شود و دولت نیز قانونی را اجرا نخواهد کرد که منجر به این اتفاق شود به این دلیل که این اتفاقات به مثابه جراحی است و برای مردم همراه با درد است. به همین دلیل نه مجلس حاضر است که مردم را به سختی سوق دهد و نه دولت حاضر به انجام چنین کاری است. بنابراین؛ باید اتفاقی دیگری صورت بگیرد و کل حاکمیت می‌بایست برای این ساختار معیوب فکری کرده و این ساختار را اصلاح کنند، باید قالب کلی اصلاح شود و از کل به جز برسیم.

حسین میرزایی کارشناس حوزه رفاه اجتماعی در ادامه این برنامه گفت: در بحث هدفمند کردن یارانه‌ها قدم اول داشتن زیرساخت اولیه و قوی است، اینکه بدانیم باید به چه جایی و چه کسی و چرا این یارانه پرداخت شود. اساساً در بسیاری از حوزه‌ها یارانه برای جبران رفاه از دست رفته و یا بخشی از خدماتی بخشی از افراد جامعه است که حاکمیت در قالب یارانه‌ها تلاش بر جبران بخشی از آن می‌کنند.

لزوم تغییر در در نظام توزیع یارانه‌ها

وی با تاکید بر اینکه در قانون هدفمندی یارانه‌ها قادر به غربالگری نبودیم، افزود: سال ۸۹ باید یک نظام داده در کشور شکل می‌گرفت تا بر اساس آن قانون اجرا شود لیکن متأسفانه به دلیل اینکه امکان خوشه بندی یا دهک بندی وجود نداشت، عملاً هدفمندی به درستی صورت نگرفت و یارانه‌ها به تمامی اقشار جامعه پرداخت شد.

میرزایی اضافه کرد: از سال ۸۹ به بعد برای اصلاح نظام یارانه‌ها نتوانستیم تصمیم سختی بگیریم. تصمیم سخت بدین معناست که نباید به سه دهک بالا یارانه تعلق می‌گرفت و تنها به پنج دهک پایین جامعه یارانه پرداخت می‌شد.

وی با بیان اینکه در خصوص یارانه‌ها باید تعیین تکلیف کرد، گفت: داده‌های مربوط به هدفمندی یارانه‌ها باید به روز رسانی شود. نظام داده خوبی در کشور وجود دارد و تنها نیازمند جریان داده پایدار هستیم و زیرساخت تغییر در نظام توزیع یارانه‌ها به واسطه این داده‌ها وجود دارد.

ایران بهشت ثروتمندان است

قدیری ابیانه دانش آموخته مدیریت راهبردی، استراتژیست درباره یارانه‌های نقدی و معیشتی عنوان کرد: دلیل افزایش پیدا نکردن یارانه‌های نقدی اشتباه بودن سیستم توزیع یارانه هاست.

وی با بیان اینکه ایران به دلیل سیاست‌های غلط، بهشت ثروتمندان است، گفت: نفت موجود در کشور برای مردم است و تمامی مردم از فرآورده‌های آن دارای حق مساوی هستند. در حالی که این فرآورده و در واقع یارانه‌های پنهان بیشتر نصیب کسانی می‌شود که پرمصرف‌تر باشد. این در حالی است که در سیستم توزیع یارانه باید هر ایرانی به سهم خود از بیت المال برسد.

قدیری ابیانه با اشاره به اینکه باید نرخ محصولات و خدمات واقعی شود، گفت: اساس مشکل ما این است که از ابتدا عنوان شد که باید قیمت‌ها ارزان شود در حالی که هر محصولی باید قیمت واقعی خود را داشته باشد.

وی افزود: باید جراحی اقتصادی صورت بگیرد، جراحی اقتصادی نیز درد دارد. اگر خواستار تحقق عدالت هستیم، یارانه‌ها باید تنها مختص اقشار ضعیف جامعه باشد.

دلیل عدم موفقیت نظام یارانه‌ها

حسین راغفر استاد دانشگاه و اقتصاددان همچنین خاطرنشان کرد: دلیل عدم موفقیت نظام یارانه‌ها نبود منطق اقتصادی و منطق سیاسی است. به همین دلیل از ابتدا به پیامدهای ناشی از پرداخت یارانه‌ها توجه نشد و نقدهای مفصلی در پرداخت یارانه نقدی صورت گرفت.

وی با بیان اینکه یارانه‌های نقدی در هیچ جای دنیا موفق نبوده و نخواهد بود گفت: یارانه‌های نقدی زمانی موفق خواهد بود که به کسانی که استحقاق دریافت آن را دارند، پرداخت شود.

راغفر همچنین گفت: هنگامی که طرح یارانه‌ها آغاز شد، ابتدا در مجلس بحث بر سر آن بود که یارانه‌ها به دو دهک پرداخت شود که به سه و پنج دهک و سپس به همه جمعیت گسترش پیدا کرد. محاسبات نشان می‌داد که بیش از ۴۰ درصد از جمعیت استحقاق دریافت یارانه‌ها را نداشته و منابع بسیار بزرگی که به اقتصاد کشور تزریق شد، باعث ایجاد اختلالات گسترده‌ای در نظام اقتصادی کشور شد، از جمله آنها تورمی بود که به کشور وارد شد. محاسبات همان سال‌ها نشان می‌داد که در مقابل هر هزار میلیارد تومانی که به اقتصاد کشور تزریق و باعث افزایش نقدینگی می‌شد، یک درصد تورم افزایش پیدا می‌کرد.

یارانه‌های نقدی مشکل زاست؟

وی اضافه کرد: قربانیان اصلی این سیاست‌ها همان طبقات محرومی بود که قرار بود به آنها کمک شود. به دلیل اینکه تورم خود نظامی بازتوزیعی است که به زیان گروه پایین درآمدی و به نفع ثروتمندان است. در واقع تورم حاصل، فاصله شدیدی بین فقرا و ثروتمندان ایجاد کرد.

راغفر تاکید کرد: این تورم یک سیاست بازتوزیعی و مالیاتی است که از فقرا به نفع ثروتمندان گرفته می‌شود. ارزش دارایی‌های ثروتمندان با تورم افزایش یافته و فاصله فقرا با حداقل‌های زندگی بیشتر می‌شود.

وی افزود: امروزه به دلیل ظرفیت‌های هوش مصنوعی شناسایی را سهل تر کرده منتهی عزم سیاسی برای انجام یک روش درست وجود ندارد بلکه منافع وجود دارد و بخش بیشتر کسانی که صاحب قدرت هستند، از این روش منتفع هستند. بنابراین؛ نیازمند روشی مناسب می‌باشد.

راغفر خاطرنشان کرد: تنها راه عادلانه تبدیل منابع طبیعی مانند نفت تبدیل آنها به سرمایه‌های انسانی و طبیعی دیگر و زیرساخت هاست.

وی افزود: در همه جای دنیا یارانه‌های نقدی بدین شکل سبب بروز مشکلاتی می‌شوند و با شکست مواجه شده، می‌بایست فرصت‌های شغلی و رشد برای مردم فراهم شود و آموزش و پرورش رایگان و مناسب در اختیار مردم قرار گیرد.

راغفر در پایان گفت: باید نظام برنامه‌ای مشخص داشته باشیم و این نظام را نمی‌توان از کشوری دیگر کپی کرد و می‌بایست متناسب با شرایط کنونی ایران صورت بگیرد. متأسفانه راه حل های ارائه شده متناسب با شرایط عادی است در حالی که کشور ما در شرایط بحرانی قرار گرفته است. بنابراین؛ باید یک نظام برنامه‌ای متناسب با شرایط کنونی که در آن منابع موجود کفایت تأمین نظام‌های اساسی را نمی‌دهد، سهمیه بندی شود.

منبع: مهر

اخبار مرتبط
پربازدیدهای اخیر
تازه‌ترین‌ها
پیشنهاد سردبیر