پول صادرات بنزین در جیب مردم یا قاچاقیان؟

  • افزودن به علاقه‌مندی‌ها
  • اشتراک‌گذاری
  • 2 پسندیدن
برای توضیح چرایی کاهش جدی صادرات بنزین، و تبعا، کاهش درآمد حاصل از آن دو دلیل می‌توان برشمرد. نخست افزایش نیاز بنزین در کشور و دوم، کاهش تولید داخلی.

بورسان: مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران چندی پیش از کاهش صادرات بنزین خبر داده بود و اعلام کرد که اولویت دولت، تأمین بنزین برای مصرف داخل است. به گفته محسن خجسته‌مهر، صادرات بنزین هیچگاه متوقف نشده، اما نوسان دارد. در همین رابطه حمید حسینی، عضو اتحادیه صادکنندگان فرآورده‌های نفت، گاز و پتروشیمی گفت: «به دلیل مصرف داخلی و شدت گرفتن قاچاق از ابتدای خرداد ماه بنزینی برای صادرات نداشته‌ایم.» این درحالی است که به گفته حسن خسروجردی، رئیس اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های نفت، گاز و پتروشیمی ایران، بنزین ایران به کشورهای آفریقایی، افغانستان، عراق، سوریه و ونزوئلا صادر می‌شود و امارات بنزین مصرفی ما را به کشورهای دیگر صادر می‌کند. همچنین بنا بر گفته معاون وزیر نفت در بهمن ماه سال پیش، ایران به افغانستان، پاکستان، ارمنستان، آذربایجان، کردستان عراق به طور مستقیم بنزین صادر می‌کند.

برای توضیح چرایی کاهش جدی صادرات بنزین، و تبعا، کاهش درآمد حاصل از آن دو دلیل می‌توان برشمرد. نخست افزایش نیاز بنزین در کشور و دوم، کاهش تولید داخلی. به همین دلیل هم صادرات بنزین کاهش یافته تا نیاز داخلی کشور تأمین شود، اما اینکه چرا مصرف داخلی افزایش یافته نیز بی‌ربط به کاهش ارزش پول ملی و به‌صرفه شدن قیمت آزاد بنزین نیست.

افزایش قاچاق سوخت به کشورهای همسایه

حمیدرضا صالحی. نایب رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی در گفت‌وگو با «بورسان» دراین‌باره می‌گوید: «مصرف بنزین به‌صورت میانگین در کشور بین ۸۵ تا ۹۰ میلیون لیتر است که اکنون به ۱۱۰ تا ۱۱۵ میلیون لیتر در روز افزایش یافته است. این درحالی است که توان تولید بنزین ازسوی پالایشگاه‌ها بین ۱۱۰ تا ۱۲۰ میلیون لیتر در روز است، هرچند که اکنون با کاهش تولید بنزین ازسوی پالایشگاه‌ها نیز مواجهیم.»

به گفته او، باتوجه به مازاد تولید روزانه، هرچه مصرف بنزین در کشور با کاهش بیشتری همراه شود، پتانسیل صادرات بنزین در کشور افزایش می‌یابد و برای کشور ارزآوری خواهد داشت.

دبیرکل و عضو هیأت‌مدیره فدراسیون صادرات انرژی و صنایع وابسته البته در کنار افزایش مصرف داخلی به گزینه دیگری هم اشاره می‌کند که پیشتر ازسوی عضور اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های نفت، گاز و پتروشیمی مطرح شده بود: «به‌دلیل پایین بودن قیمت بنزین در داخل نسبت به قیمت جهانی و البته منطقه‌ای، قاچاق فرآورده‌های نفتی از جمله بنزین و گازوئیل به شرق، غرب و جنوب کشور افزایش یاتفه است. اکنون از طریق لنج‌ها در جنوب کشور و همچنین لوله‌های زیر دریا نیز شاهد قاچاق بنزین و گازوئیل به کشورهای جنوب خلیج فارس نیز هستیم که البته اکنون از میزان قاچاق بنزین به‌دلیل کاهش تولید و افزایش مصرف داخلی کاسته، اما قاچاق سنتی گازوئيل کماکان ادامه دارد.»

صالحی در ادامه به میزان تفاوت قیمت بنزین در داخل و خارج از کشور اشاره کرده و تصریح می‌کند: «قیمت بنزین در جهان با نوسان بین ۱.۲ دلار در منطقه (با تأکید بر پاکستان و ترکیه) و ۱.۷ دلار در اروپا همراه است، اما نرخ بنزین در ایران تنها حدود ۱۰ سنت با نرخ آزاد، به فروش می‌رسد که انگیزه قاچاق آن را به شدت افزایش می‌دهد.»

او می‌افزاید:‌ «اگر بتوانیم صادرات بنزین به کشورهای همسایه را به‌صورت رسمی انجام دهیم و در آمارهای صادراتی کشور نیز وارد شود، ارزآوری بالایی را برای کشور به همراه خواهیم آورد، اما متأسفانه علاوه بر قاچاق، اکنون با صادرات غیررسمی بنزین به سبب تحریم‌ها نیز روبرو هستیم.»

رزرو مازاد تولید برای مصرف داخلی

دبیرکل و عضو هیأت‌مدیره فدراسیون صادرات انرژی و صنایع وابسته به قاچاق گازوئی نیز اشاره کرده و می‌گوید: «در حال حاضر به‌صورت روزانه با قاچاق قابل توجه گازوئیل روبرو هستیم، اما قاچاق بنزین در سطح درخور توجهی نیست، زیرا به‌دلیل مصرف بالای بنزین در کشور، هرآنچه تولید روزانه است، برای مصرف، توسط شرکت ملی پالایش و پخش، رزرو می‌شود و به مازاد تولید روزانه ۱۰ میلیون لیتر در روز، اجازه صادرات داده نمی‌شود. حال اگر مصرف بنزین کاهش بیابد و مازاد تولید افزایش یابد، امکان صادرات آن هم افزایش می‌یابد.»

صادرات یا قاچاق، برد با کدام است؟

به گفته او، با این حال با توجه به تفاوت مشهود قیمت داخل و خارج از مرزها، بیش از آنکه انتظار افزایش صادرات رسمی را درصورت کاهش مصرف داشته باشیم، برد اصلی بازهم با قاچاقچیان خواهد بود، زیرا بازارهای خود را پیشتر پیدا کرده‌اند.»

نایب رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی همچنین با بیان اینکه اگر اصلاح نرخ بنزین مطابق با برنامه سوم توسعه به‌صورت پلکانی انجام می‌شد، هیچ‌گاه حوادث آبان ۱۳۹۸ رخ نمی‌داد. آنچه رخ داد نمایشی واقعی از یک بی‌تدبیری در سطح سیاست‌گذاری بود.

پولشویی ازطریق واردات رسمی

صالحی به آسیب‌های ناشی از قاچاق بنزین و گازوئیل اشاره کرده و می‌گوید: «آسیب‌های قاچاق سوخت، معطوف به کاهش درآمدهای ارزی برای کشور نیست. قاچاقچیان نمی‌توانند درآمد حاصل از قاچاق را به‌صورت مستقیم وارد کشور کنند و در نتیجه در کنار آن شاهد واردات کالا به‌ویژه پوشاک از ترکیه به کشور هستیم که نمایی از پولشویی قاچاقچیان است که در کنار آن آسیب به تولیدات داخلی نیز امری دور از انتظار نیست.»

اخبار مرتبط
پربازدیدهای اخیر
تازه‌ترین‌ها
پیشنهاد سردبیر