بورسان - Bourseon

بورسان علل افزایش سود بدون ریسک را بررسی کرد

تاثیر افزایش نرخ بازده اوراق دولتی بر بورس

  • افزودن به علاقه‌مندی‌ها
  • اشتراک‌گذاری
  • 5 پسندیدن
بانک مرکزی به عنوان متولی سیاست گذاری پولی هر ماه تغییرات اوراق خزانه اسلامی را بررسی و تحلیل می‌کند و مخصوصاً بر هماهنگی تغییرات نرخ سودهای مختلف تاکید و توجه دارد. اما این بار بازار اوراق خزانه اسلامی (اخزا) زودتر از پایان ماه توجهات را به خود جلب کرده که بخشی از این توجه زیاد ناشی از اصلاح نسبتاً عمیق بازار سهام بوده است. به همین دلیل در این گزارش به مهم‌ترین دلایل افزایش نرخ بهره اخزا پرداخته‌ایم و تاثیر احتمالی آن را بر سایر بازارها مخصوصا بازار سهام بررسی کرده‌ایم.

بورسان: تغییرات نرخ بازده تا سررسید اوراق بدهی همیشه مورد توجه اهالی بازارهای مختلف بوده است چرا که از طرفی به عنوان نرخ سود بدون ریسک شناخته می‌شود و دولت به هیچ عنوان امکان نکول روی آن را ندارد و از طرفی تغییرات آن می‌تواند ارتباط مناسبی با تورم و تورم انتظاری جامعه داشته باشد. در هر حال نرخ بازده تا سررسید اوراق بدهی در فرابورس ایران به طور کلی سیری صعودی را در هفته‌های اخیر طی کرده است. این افزایش نرخ بازدهی به معنای افزایش نرخ تأمین مالی از طریق اوراق است؛ به طوری که خریداران اوراق خواهان سود بیشتر (یا به عبارت دیگر، برای خرید اوراق قیمت کمتر و ارزان‌تری را پیشنهاد می‌دهند) هستند.

همانطور که نمودار زیر نشان می‌دهد اوراق معامله‌شده در فرابورس با سررسیدهای مختلف در کل روندی افزایشی به خصوص در شهریور و نیمه‌ی اول مهر داشته‌اند. این روند افزایشی که بعد ازتغییر جهت در نیمه مرداد اتفاق افتاده بود در اواخر شهریور به بالاترین مقدار رسید و پس از آن کاهش اندکی پیدا کرد. اما چرا چنین افزایش کلی‌ای در همه سررسیدهای اوراق خزانه اسلامی اتفاق افتاد؟

روند افزایشی اوراق بدهی معامله شده در فرابورس طی هفته‌های اخیر

روند متفاوت اوراق مرابحه و اخزا

پیش از آنکه مهم‌ترین دلایل احتمالی افزایش نرخ بازده اخزا را بیان کنیم بد نیست به یک بازار نسبتا نزدیک به این اوراق اشاره کنیم که البته اصلا به عمق بازار اخزا نیست. همانطور که نمودار بعدی نشان می‌دهد، بانک مرکزی روی اوراق مرابحه کنترل دارد و اجازه نمی‌دهد که نرخ آن بالا رود. در واقع در حالی که به طور کلی نرخ بازده تا سررسید برای اوراق با سررسید حدود سه سال، بالای ۲۲ درصد است، این نرخ برای اوراق مرابحه مدت‌هاست که روی ۲۰ درصد نگه داشته شده است.

تغییرات نرخ بازده تا سررسید اوراق مرابحه دولتی در همه سررسیدها

اما اوراق اوراق خزانه اسلامی (اخزا) که در بازار آن‌ها مداخله‌ای از سوی بانک مرکزی صورت نمی‌گیرد، روند افزایشی داشته‌اند که به معنی افزایش هزینه‌ی دولت جهت جبران کسری بودجه‌اش است. طبعا از جهتی این دو بازار چندان قابل مقایسه نیستند چرا که حجم معامله در آن و نیز از جهت پرداخت سود دوره‌ای متفاوت هستند. اما در هر حال نمودار زیر نشان می‌دهد که نرخ اخزا با سررسید سه سال در مهرماه به ۲۴ درصد هم نزدیک شده است.

بازده تا سررسید اوراق خزانه اسلامی

دلایل افزایش نرخ بازده اخزا چیست؟

به عنوان ریشه‌های این روند افزایشی، می‌توان چند سناریوی مؤثر را نام برد:

  1. یک علت مهم، افزایش نرخ بهره‌ی بازار بین بانکی بوده که به عنوان نزدیک‌ترین بازار به بازار اوراق خزانه اسلامی روی آن تاثیر می‌گذارد. اما این رخداد، خود می‌تواند معلول دو علت باشد:
    • سیاست انقباصی بانک مرکزی تا انتهای شهریور که با وجود تغییر سیاست بانک مرکزی، همچنان اثرات انقباض نقدینگی پابرجاست.
    • دلیل احتمالی دوم، اثرات ماهانه شهریور و مهر است که در این ماه‌ها معمولاً بانک ها نیاز بیشتری به منابع کوتاه مدت دارند؛ چرا که میزان معاملات و نیاز به پول در این دو ماه افزایش می‌یابد. نیاز بیشتر به بانک‌ها به این منابع باعث می‌شود نرخ در بازار بین‌بانکی افزایش یابد.
  2. حجم نسبتا زیاد اوراق اخزای سررسید شده در شهریور و مهرماه که برآوردی اولیه از آن را می‌توان در نمودار زیر مشاهده کرد. این رخداد احتمالاً بعد از فروش اوراق مرابحه و سلف نفتی موازی در بازار بین بانکی تاثیر زیادی روی کمبود منابع بانک‌ها داشته است. طبعا با نزدیک‌شدن سررسیدها احتمالا افراد اوراق خود را به بانک ها می‌دهند و چون بانک‌ها خودشان نقدینگی کمتری دارند مجبورند اوراق با سررسیدهای بلندمدت‌تر بفروشند و نقدینگی بدست بیاورند. البته نمودار زیر نشان می‌دهد در تیرماه هم حجم بالایی از اوراق اخزا سررسید می‌شده اما احتمالا در آن برهه هنوز اثرات انقباض نقدینگی بانک مرکزی و سایر عوامل یادشده مؤثر نشده بوده‌اند.
توزیع اوراق سررسیدشونده در سال 1400 (بر اساس معاملات فرابورس)

3. عدم حضور بانک مرکزی در بازار اخزا هم باعث می‌شود نرخ این بازار در محدوده‌ی خاصی باقی نماند و بنا بر دلایل گفته‌شده، بتواند روند افزایشی داشته باشد. در واقع بانک مرکزی در بازار اوراق مرابحه حضور فعالی دارد و با بازارگردانی آن‌های سعی می‌کند نرخ آن را در محدوده مشخصی ثابت کند ولیکن در بازار اوراق خزانه اسلامی چنین امکانی وجود ندارد و به همین دلیل تغییرات اوراق خزانه اسلامی اندکی شدیدتر است.

اثر احتمالی افزایش نرخ بازده اوراق روی بازار سهام

افزایش نرخ بازده تا سررسید در بازار بدهی به این معنی است که بخشی از نقدینگی موجود در بازار سهام به این بازار منتقل می‌شوند. با افزایش بازده اوراق خزانه اسلامی که به نوعی بازده بدون ریسک نیز هست، جذابیت نسبی بیشتری نسبت به بازار پرریسک و پرتلاطم این روزهای بازار سرمایه پیدا کند و لااقل بخشی از سبد دارایی‌های سهامداران را دربرگیرد. اما از طرف دیگر به دلیل سررسید شدن بخشی از اوراق خزانه اسلامی به نوعی انبساط نقدینگی نیز صورت می‌گیرد و بالقوه ممکن است بخشی از این نقدینگی آزاد شده به بازار سرمایه نیز وارد شود و بخشی از اثر منفی فوق را تعدیل کند.

اخبار مرتبط
پربازدیدهای اخیر
تازه‌ترین‌ها
پیشنهاد سردبیر